Ekosistem modelleri de neymiş?

Yukarıda su için söylediklerimizi, karasal ekosistem modelleriyle havza için de aynen uygulayabilir ve havzadaki tüm flora ve faunayı, insanlarla birlikte modelleyebiliriz. Anlatabildim mi sevgili okurlarım ekosistem modelleri nedir? Yaşamı modelliyebiliyoruz...

Ekosistem  modelleri de  neymiş?
12 Eylül 2014 Cuma 03:30

04ethem1

Geçen hafta incelediğimiz hidrolojik modelle suyla akarken, bu hafta suya dalıp, içinde ne var, ne yok ve neler oluyor görmeye çalışalım.
İlk olarak çıplak gözle; askıdaki katı maddeleri, yosunları, kabuklu su ürünlerini, balıkları ve ikinci olarak da -ama mikroskopik gözümüzle- çözünmüş organik ve inorganik maddeleri, bakterileri, planktonları, vs vs. görelim. Bu arada; yaşamak, hareket edebilmek ve üremek için enerjiye, enerji için de beslenmeye gereksinimleri olan tüm bu organizmalar arasındaki besi maddesi ve enerji alışverişlerini, enerji ürettikleri biyokimyasal reaksiyonları, fotosentezle oksijen üretimlerini ve solunumla tüketimlerini de yakından izleyelim.  

04ethem2

Hazırız, tüm bu  gördüklerimizi bir şema üzerine işleyip, kavramsal ekosistem modelimizi kurgulayabiliriz ( Şekil 1). Geçen haftadan biliyoruz ki, hemen sonrasında, bu kurgudaki tüm süreç ve mekanizmaları tanımlayan matematik bağıntıları yazmalıyız. “Öfff binlerce denklem koydular bu ekologlar ve  biyokimyacılar önümüze, binlerce değişkeni var. Üstelik  suda gördüklerimizin hepsi ayni anda meydana geldiğinden,  bunlar simültane olarak, yani ayni anda çözülmeliler,.. Bir de ekosistem modelimizi hidrolojik modelle birlikte çalıştırmalıyız ki, herşey su gibi aksın”  Sabır, son adımdasınız, hazır nümerik çözüm yazılımlarını kullanarak, güçlü bilgisayarlarda koşturabiliriz modelimizi artık. Bakın, çıktılar da gelmeye başladı bile! Bunlar sudaki maddelerin, organizmaların nereye, ne kadar zamanda gittiklerini ve gittikleri yerde konsantrasyonlarının veya kütlelerinin ne olduğunu söylüyor size değilmi? En son, bu binlerce sayıyı herkesçe anlaşılır resimlere (Şekil 2) dönüştürmek için Grafik Kullanıcı Arayüz (GKA) yazılımlarını da devreye sokmalıyız. Başardınız, birlikte yorum yapmaya başlayabiliriz artık:
“Ne çok besi maddesi boşaltılıyormuş bu ortama, zaman içinde hem planktonlar hem de bakteriler çok fazla üremiş ve giderek suyumun tüm oksijenini emmeye başlamışlar. Ortam bulanmış, deniz çayırlarım yok olmuş, balıklarımın çoğu kaçmış, kabuklular ise zaten tamamen yok olmuş,. Bu olayı anımsıyorum, adı “ötrofik faz”, 14 Mart 2014 günlü Aydınlıkta okumuştum! Ama önlemeliyim bunu, yoksa bataklığa dönecek burası, hemen besi maddesi girişlerini azaltmalı ve modelimi buna göre tekrar koşturmalıyım, bakalım ne olacak?”
Yukarıda su için söylediklerimizi, karasal ekosistem modelleriyle havza için de aynen uygulayabilir ve havzadaki tüm flora ve faunayı, insanlarla birlikte modelleyebiliriz. Anlatabildim mi sevgili okurlarım ekosistem modelleri nedir? Yaşamı modelliyebiliyoruz onlarla! Hadi rastgele!

Prof. Dr. İ. Ethem Gönenç


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.