Bilgiç: ‘Montrö’yü değiştirebiliriz’

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tanju Bilgiç Boğazlardan geçişi düzenleyen Montrö Sözleşmesi’nin değiştirilmesinin sözkonusu olabileceğini söyledi Böylece Türkiye bu kritik sözleşmenin değiştirilmesine ilk kez yeşil ışık yakmış oldu

Bilgiç: ‘Montrö’yü değiştirebiliriz’
09 Aralık 2015 Çarşamba 13:19

Aydınlık / Ankara

Türkiye’nin Moskova yönetiminin yaptırımlarına misilleme olarak Rus savaş gemilerinin Boğazlardan geçişinin engellenebileceğine ilişkin tartışmalar sürerken, Dışişleri Bakanlığı’ndan sürpriz bir açıklama geldi. Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tanju Bilgiç, Boğazlardan geçişi ve Karadeniz’in statüsünü düzenleyen Montrö Sözleşmesi’nin değiştirilmesinin değerlendirilebileceğini söyledi.
Bu açıklamayla, bugüne kadar Montrö dengesinin hassasiyetle korunmasından yana bir yaklaşım benimsemiş olan Türkiye, ilk kez bu kritik sözleşmenin değiştirilmesine yeşil ışık yakmış oldu.
Bakanlıkta düzenlediği basın toplantısında soruları yanıtlayan Bilgiç, İstanbul Boğazı’ndan geçen Rus savaş gemisinde bir askerin omzunda füzeyle görüntülenmesine ilişkin soru üzerine, İstanbul ve Çanakkale boğazlarından gemilerin geçişinin 1936 tarihli Montrö Anlaşması ile düzenlendiğini hatırlattı. Bilgiç, gelişmelerin ardından Montrö Anlaşması’nın değişip değişmeyeceğine yönelik soru üzerine de, Montrö Anlaşması’nın nasıl değişebileceğine ilişkin maddelerin sözleşmenin içinde açık şekilde bulunduğunu belirterek, “Bu aşamada bizim yaptığımız bir hazırlık yok ama gelişmelere göre her şey değerlendirilebilir” dedi.


‘BOĞAZ’I KAPATMAK ÖYLE KOLAY DEĞİL’

Uluslararası hukuk uzmanı Prof. Dr. Hüseyin Pazarcı Montrö’ye ilişkin son dönemde ortaya atılan tartışmalarını Aydınlık’a değerlendirdi. 
Pazarcı, AKP Hükümeti’nin Rusya’ya misilleme olarak Boğazların kapatılması kararı alabileceğini dile getirdi ve “Bu, çok kolay bir olay değil, Savaş zamanında Montrö Sözleşmesine göre Türkiye’nin Boğazları kapatma hakkı var, değerlendirmeyi kendi yapıyor. Bunun dışında sonra başka koşul da konuldu. Türkiye ciddi bir savaş tehlikesi altında olursa, o zaman da ‘savaş zamanı koşulları uygular’ deniliyor. Yani, Türkiye’nin ciddi savaş tehdidi gerekçesi ile kapatabilme olabilir ama o kadar kolay yapılabilecek bir işlem değil. Karşınızdaki de Rusya üstelik...” değerlendirmesini yaptı.
Sözlerini, “Ama böyle bir gerekçe -işler çok sarpa sardı diyelim- kapatma olabilir, ama bunun sonucu daha kötüye gider ondan sonra... Daha ciddiye gider yani...” şeklinde sürdüren Pazarcı, “Rusya böyle bir krizde, Montrö’nün askıya alınmasını ya da değiştirilmesini isteyebilir mi” yönündeki soruya da “20 yıldır süresi ama uzatılıp duruyor. Hiç kimse bugüne kadar sona ermesini de istemedi” yanıtını verdi. 
Pazarcı, üzerinde, karadan havaya füze taşıyan askerle geçen geminin, Montrö sözleşmesine uygun olup olmadığı yönündeki bir soruya da şu yanıtı verdi: “Böyle bir harekette bulunulmaması gerekir. Gemiler sadece silah şeklinde tehditte bulunamazlar, öyle gösteri yapamazlar, sensörlerini bile çalıştırma hakları yoktur geçişte.”
Pazarcı, İstanbul’a demirleyen NATO gemileri konusunda ise takdir hakkının hükümette olduğunu dile getirdi. 



‘MONTRÖ AÇIKLAMASI TUTARLI DEĞİL’

Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Tanju Bilgiç’in, Rusya’yla tırmanan gerilimin ardından Montrö Sözleşmesi için “Değiştirilmesi değerlendirilebilir” açıklamasını Emekli Tümamiral Cem Gürdeniz ‘talihsizlik’ olarak nitelendirdi. 

‘KARADENİZ’İN GÜVENLİĞİ’
Gürdeniz, “Montrö’nün değişmesinin gündeme gelmesi akılcı ve tutarlı bir davranış değildir” dedi. Montrö Sözleşmesi’nin en az Lozan Antlaşması kadar kıymetli olduğunun altını çizen Gürdeniz, “Montrö, Türkiye’nin Karadeniz’deki deniz güvenliğine yönelik en önemli enstrümanıdır. Biz yıllarca Türkiye Cumhuriyeti olarak Soğuk Savaş döneminde, hatta 2. Dünya Savaşı’nda bile Montrö’nün değiştirilmesine yönelik her türlü baskıya direndik. Türkiye bu büyük mirası kısa sürede tüketecek bir devlet değildir” diye konuştu. 
Montrö Sözleşmesi’nin çok büyük bir miras olduğunu ve çok iyi korunması gerektiğinin altını çizen Cem Gürdeniz, “Bir savaş gemisinin aldığı bir önlem nedeniyle Montrö’nün değişmesinin gündeme gelmesi akılcı ve tutarlı bir davranış değildir. Türkiye’nin düştüğü durum açısından büyük bir trajedidir” ifadelerini kullandı. 

‘GEMİLER GÜVENLİĞİNİ ALMAK DURUMUNDADIR’
Rusya Dışişleri, boğazı geçen Rus savaş gemisindeki askerin füze taşıması hakkında, “Tüm gemiler kendi güvenliği için uygun gördükleri önlemi almak durumundadır” dedi.
Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, İstanbul Boğazı’ndan geçen Rus savaş gemisi “Tsezar Kunikov”un güvertesinde, omzunda uçaksavar füzesi taşıyan askerle ilgili bir açıklama yaptı. Zaharova, “Askeri gemimiz Tsezar Kunikov, İstanbul Boğazı geçişi sırasında Montrö Anlaşması’nın bir tek maddesini dahi ihlal etmemiştir. Güvertede silahlı askere gelince... Tüm gemiler kendi güvenliği için uygun gördükleri önlemi almak durumundadır” dedi.

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.