Büyük şair Orhan Veli 101 yaşına bastı

Orhan Veli’nin doğumundan bu yana 101 yıl geçmiş. Büyük Şair 100’ü devirdi, 101 yaşına bastı.

Büyük şair Orhan Veli 101 yaşına bastı
15 Nisan 2015 Çarşamba 09:23

Erhan Öztürk
Türk şiirinin kalıplarını sarsan adam Orhan Veli Kanık, Türk edebiyatının büyük devrimcilerinden biriydi. Şiirdeki alışılmış kalıpları kırarak bir nevi şiirdeki bürokrasiyi yok ederek; sokaktaki adamın sorunlarını, sevdalarını, zaman zaman avareliğini, umudunu, umutsuzluğunu, çapkınlığını, kısacası yaşama dair her şeyi ‘’halkçı’’ bir söyleyişle şiire soktu.
Orhan Veli Kanık, Melih Cevdet Anday ve Oktay Rıfat ile “Garip” akımının kurucusu olarak anılır. Genç yaşına rağmen şiire oldukça radikal bir bakışla tavır almayı başarmıştır. Bir akımın başlatıcısı, kurucusu olmak kolay bir eylem midir? Orhan Veli bunu başarmış ve kabul görmüştür. 
Orhan Veli’nin hayatını, çocukluğunu sıkıcı cümlelerle anlatmak istemiyorum. İnsan Orhan Veli’ye küçük hikâyelerle, bendeki anlamı ve yerine dair cümlelerle dokunmak istiyorum.
Orhan Veli’nin yenilikçi tavrı şiirdeki resmiyeti alt üst etmiştir. Beni ilk olarak alt üst eden şiiri ise “Anlatamıyorum” adlı şiiridir. Hissiyatı böylesine somut ve gerçekçi bir dille ifade edebilen şiir çok azdır bence.
Orhan Veli aşkı, yaşamı, ölümü, avareliği, doğayı, sevdayı, insanlığa dair her duyguyu aynı yalınlık ve samimiyetle anlatmayı başarmıştır. Bu yalınlık ve samimiyet dar odalara, cemiyetlere sıkışan Türk şiirine nefes vermiş ve onu sıkıştığı kalıplardan kurtararak “halka” indirmiştir. Orhan Veli Türkiye’ye şiiri sevdiren adamdır.
Orhan Veli her yenilikçi gibi yaşadığı dönemde kabul edilmemek, hor görülmek, sonrasında anlaşılmak, hayranlık duyulmak gibi çeşitli evreler geçirmiştir. Sait Faik Abasıyanık büyük şairi şöyle tanımlamıştır: “Üzerinde en çok durulmuş, zaman zaman alaya alınmış, zaman zaman kendini kabul ettirmiş, tekrar inkâr, tekrar kabul edilmiş; zamanında hem iyi hem kötü şöhrete ermiş bir şair.’’
Orhan Veli yaşamı boyunca “avarelik” de yapmıştır. “Rakı şişesinde balık olsam” diyebilecek kadar hayata düşkündür. Birçok işe girmiş çıkmış, dikiş tutturamamış yazı serüveninden hiç kopmamış, son anına kadar şiir yazmayı hayal etmiş bir emekçidir. Öldüğünde üzerinden son yazdığı şiirlerinden ‘’Aşk Resmi Geçidi’’ adlı şiiri çıkmıştır. Bu şiirinde sevdiği, hayranlık duyduğu kadınları anlatmıştır.
Hastalıklar, kazalar peşini hiç bırakmadı Orhan Veli’nin. Çocuk yaşlarda yanık, kızıl gibi hastalıklarla boğuştu. Gençliğinde Melih Cevdet ile ağır bir trafik kazası geçirdi ve 3 hafta komada kaldı. Ölümü kabul edişi, ölümü hayatının merkezine oturtması belki de bundandı: 
“Ölünce kirlerimizden temizlenir,
Ölünce biz de iyi adam oluruz;
Şöhretmiş, kadınmış, para hırsıymış,
Hepsini unuturuz’’ diyen Orhan Veli Ankara’da 10 Kasım 1950 tarihinde, belediyenin kazdığı bir çukura düştü. Daha sonra İstanbul’a döndüğünde arkadaşının evinde rahatsızlandı ve hastaneye kaldırıldı. Yoğun bakıma giren şair 14 Kasım 1950 gecesi 36 yaşında hayatını kaybetti. 
Orhan Veli kısa yaşamına rağmen şiirde büyük yenilikler yapmış, şiire lezzet katmıştı. Sokaktaki adamın hayatına şiiri sokarak estetiği ve dil zevkini tabandan tavana toplumun her kesiminin duygu dünyasına yerleştirmişti. 
Gelir dağılımındaki adaletsizlik, sınıfsal çelişkiler, sosyal uçurumlar da gündemindeydi:
“Uyuşamayız yollarımız ayrı;
Sen ciğercinin kedisi, ben sokak kedisi;
Senin yiyeceğin, kalaylı kapta;
Benimki aslan ağzında” diye seslenen Orhan Veli “Ciğercinin kedisi ile sokak kedisi” adlı şiirinde toplumsal sorunlara da ayna tutmuştu.
Orhan Veli bizden biriydi. Sevgisi, aşkı, umudu, kaybedişi, gönül ilişkileriyle, parasızlığıyla her şeyiyle insandı. Görünüşte Sait Faik’in betimleyişi ile; “İki incecik bacak, kısaca bir trençkot, kanarya sarısı bir kaşkol, müselles bir yüz, şişirilmiş bir göğüse benzeyen bir sırt, denebilirse- ergenlik bozuğu bir yüz: İşte görünüşte Orhan Veli’” idi.
Dimağımızda ise bir başka boyutta Orhan Veli... Yaşıyor, canlı, sıcak... 

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.