Bilgeliğiyle yaşamı aydınlatan dev romancı: Cengiz Aytmatov -(TAMAMI)

Doğayı, insanı anlatmanın en büyük ustalarından ve Sovyet Edebiyatı geleneğini sürdürerek Kırgız edebiyatını taçlandıran bir yazar olan Cengiz Aytmatov’u ölümünün 5. yılında anıyoruz

Bilgeliğiyle yaşamı aydınlatan dev romancı: Cengiz Aytmatov -(TAMAMI)
09 Haziran 2013 Pazar 18:27

Her yazar bir milletin çocuğudur ve o milletin hayatını anlatmak, yapıtlarını kendi milli gelenek ve törelerini kaynak alarak zenginleştirmek zorundadır. Benim yaptığım önce bu, yani kendi milletimin geleneklerini ve hayatını anlatıyorum. Fakat orada kaldığınız takdirde bir yere varamazsınız. Edebiyatın milli hayatı ve gelenekleri anlatmanın ötesinde de hedefleri vardır. Yazar, ufkunu milli olanın ötesine doğru genişletmek ve ‘evrensel’ olana ulaşmak için gayret göstermek durumundadır. İyi yazar ‘tipik insan’ ortaya koyma ustalığına erişen yazardır Cengiz Aytmatov.

Cengiz Aytmatov, bir Orta Asya ülkesi olan Kırgızistan’da devrimin kuruluş yıllarında ve Nazi saldırganlığına karşı verilen anayurt savaşından itibaren devrimi savunan, devrimin kendi halkına da ulaşarak yaşamı güzelleştirmesi için elinden geleni yapan yurtsever bir Kırgız yazarı, aydını, devrimcisidir.

Bugün çok ilginç bir durum vardır ortada. Sovyetler Birliği yıkılana kadar Aytmatov, Sovyet edebiyatının bir sürdürücüsü olarak bilinir, ülkemizde solun benimsediği sosyalist bir yazar olarak tanınırdı. Aytmatov’u Aytmatov yapan yurt sevgisi, “Anayurt Savaşı”, sosyalist anavatanı savunmak, ülkesinin özgürlük savaşımına ve insanlığın barış ve kardeşlik arayışına katkıda bulunmaktır.

Sovyetler Birliği’nde, tarihsel bakımdan geri kalmış halkların edebiyatta hızlı ve tam gelişmelerinin en iyi örneklerinden biri olan Cengiz Aytmatov, beslendiği Kırgızistan coğrafyasının eski çağlara, Manas Destanı’na dayanan kültür okyanusunu Sovyet edebiyatı geleneğiyle bütünleştirerek edindiği olağanüstü birikimini yalın, otantik üslubuyla yapıtlarına aktaran özgün bir yazardır. İnsanın, insanlığın sorunları üzerine düşünen bir aydın ve düşündüklerini edebiyat aracılığıyla aktaran bir romancı ve öykücü olan Aytmatov, Çarlığın köleleştirdiği Kırgız halkının uzun dilsizlik yıllarından sonra yeniden doğuşunun habercisi olmuştur. Yapıtlarının teması sevgi, aşk, dostluk, dayanışma, özveri, savaşın getirdiği acılar, yiğitlikler, cesaret, Kırgız gelenek ve görenekleridir. O, bir türkü gibi insanların yüreklerine seslenen bir çağdaş destancıdır.

Türk okuru için Aytmatov’un anlamı

Cengiz Aytmatov, benim edebiyat dünyamda Türk yazarlarından farklı olmayan biridir. Onun kitaplarını Sabahattin Ali’yi, Orhan Kemal’i, Yaşar Kemal’i, Kemal Bilbaşar’ı, Fakir Baykurt’u okur gibi okurum. Onun yazdıklarının bende bıraktığı izler, bizim büyük romancılarımızın bıraktığı izden hiç farklı değildir. Çeviri olduğunu bile anlayamazdım Aytmatov’un yapıtlarının. Tabii ki her birinin üzerinde çevirmen adları vardı. Yalnızca yazarın adının Cengiz olmasından dolayı duyulan bir yakınlık değildi Aytmatov’un kitaplarında yazdıklarıyla yaşamımızı özdeşleştiren. Kitaplarını Rusçadan çevirerek bizimle buluşturanlardan Mehmet Özgül’le tanışıp onun yazarlığıyla ilgili daha ayrıntılı bilgi edinmemden sonra daha bir pekişti Aytmatov’u Türk yazarı gibi benimsemem.

Edebiyatçı olmasının yanı sıra gazetecilik, çevirmenlik, büyükelçilik de yapan Aytmatov, 20. yüzyılın büyük yazarlarının başlıcalarından biridir.

Edebiyatın görevinin “kendi varlığımızı kavramak, insanlık deneyinin bütünlüğüne, insanlığın temel ülkülerine uygun insanların yetiştirilmesine çalışmak” olduğunu düşünen Aytmatov, bunun sağlanması için insan kişiliğini çözümlemenin gerektiğini söyleyerek yapıtlarını bu doğrultuda yaratmıştır.

Böyle bir yazarın tutkunu olmaz mı insan? Oldum elbette. Türkçeye çevrilen tüm kitaplarını okudum.


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.