Tiyatro ile geçen bir ömür: Özdemir Nutku

Dün başladığımız Özdemir Nutku söyleşisinin ikinci ve son bölümünde Nutku, tiyatroya nasıl başladığını, İzmir’de Güzel Sanatlar Fakültesi kuruluşunda nasıl yer aldığını ve neden İşçi Partisi’ne üye olduğunu anlatıyor

Tiyatro ile geçen bir ömür: Özdemir Nutku
08 Ocak 2015 Perşembe 12:32

Hayati Özcan - Özlem Haktanırlar / İzmir
Özdemir Nutku bize aile büyüklerini anlatırken fark ediyoruz ki, yetenek denen şey biraz da genetikmiş. Ama nasıl olmuş da Özdemir Hoca tiyatroya yönelmiş, öyküsünü kendisinden dinliyoruz:
“Babamın hukuk bürosu vardı, beni de avukat yapmak istiyordu. Hukuk Fakültesi bana çok farklı geldi. 500 kişilik amfiler, herkes önlerden yer tutuyor biz de ayakta not tutmaya çalışıyorduk. Ben sene sonunda sınavlara dahi girmedim. Babamın karşısına çıktım. Dedim ki: Baba ben Hukuk Fakültesi’nde yapamayacağım. Bunun üzerine babam, ‘Peki ne yapmak istiyorsun’ diye sordu. ‘Tiyatro yapmak istiyorum’ dedim. Gözleri biraz nemlenerek bana dedi ki: ‘Benim yapmak istediğim şeyi yapacaksın.’ Babam da böyle deyince bana büyük bir cesaret geldi. Dil Tarih Fakültesi İngiliz Filolojisi’ne girdim. 1956’da oradan mezun olunca bana bir burs çıktı, Almanya’ya gittim.
Babam 1. Dünya Savaşı sırasında asteğmen olarak Alman Donanması’nda savaşmıştı. Milletvekili olduktan sonra Türk-Alman Dostluk Cemiyeti’ni kurdu. Milletvekili olduğu dönemde Almanların büyükelçilik binalarını onlara geri verme konusunda büyük hizmetlerde bulundu. Bunun üzerine Alman Hükümeti bana burs çıkarttı. 1956-1959 yılları arasında Almanya’da eğitim gördüm”
GÜZEL SANATLAR FAKÜLTESİ’NİN KURUCULARINDAN
1954 yılında Muhsin Ertuğrul Delhi’deki Uluslararası Tiyatro Enstitüsü’nde yaptığı konuşmada Türkiye’nin üniversitede tiyatro eğitimine ihtiyacı olduğunu söylüyor. Bunun üzerine Bedrettin Tuncel ve Orhan Şahinbaş bir araya gelerek 2 yıllık araştırmaya dayalı tiyatro enstitüsünü kuruyorlar. Özdemir Nutku da 1959 yılında asistan olarak burada göreve başlıyor. Özdemir Nutku bize Ankara’da asistanlıktan başlayıp İzmir’de profesörlükle sona erdirdiği akademik kariyerini şöyle anlatıyor:
“Almanya’dan döndükten sonra Ankara Üniversitesi DTCF Dekanı Ordinaryus Profesör Ekrem Akurgal, sana ihtiyacımız var diyerek beni çağırdı. Ben de Selda Şener ile beraber orada asistan olarak göreve başladım. Ardından 26 aylık bir askerlik sürecim oldu. Ben askerden döndükten sonra tiyatro enstitüsü kapatılıp 4 yıllık eğitim veren bir tiyatro kürsüsü açıldı. Benim ise konservatuar ile eşdeğer bir çalışma yapma isteğim oldu ancak olmaz denildi. 
76’da beni İzmir’e konferans vermeye çağırdılar ve şöyle yazdılar: ‘İlk güzel sanatlar fakültesini kuruyoruz, sizi de kurucular arasında görmek istiyoruz.’
İzmir’e geldiğimde çok iyi ağırlandım. İki konferansım da tıklım tıklım doluydu. Ondan sonra ben Ankara’ya dönmek üzereyken sizi rektör çağırıyor dediler. Rektör Prof. Dr. Necati Akgün dedi ki: ‘Biz sizi bu fakültenin kurucuları arasında görmek istiyoruz. Aynı zamanda burada bir tiyatro bölümü de açmanızı istiyoruz.’ Tabii benim İzmir’de bir çevrem olmadığı için bin dereden su getirttim, adeta olmasın diye. Rektör bey en sonunda dedi ki, ben size maddi manevi her türlü desteği sağlayacağım. Ondan sonra peki dedim. İzmir’e geldikten sonra beni hem senatör hem dekan yardımcısı yaptılar. Gerçekten de Tiyatro Bölümü’nü açtılar. Ancak sahnemiz yoktu. Biz de hocalar, öğrenciler beraber eğitimi 1 yıl dondurup işçisi, hocası, asistanı, öğrencisi hepimiz sahne yapımında çalıştık. Onun için ilk aldığımız öğrenciler 5 yıl okudular”
ASILYAZICI: SHAKESPEARE’de DÜNYA REKORTMENİ
Özdemir Nutku 1961’de doktor, 1967’de doçent ve 1974’te profesör oldu. Nutku aynı zamanda bir Shakespeare uzmanı. Bugüne kadar 27 Shakespeare oyunu çevirmiş, 20 bin kelimeden oluşan bir Shakespeare sözlüğü hazırlamış. Hayati Asılyazıcı, “Özdemir Nutku benim yaptığım araştırmalara göre Shakespeare çevirileriyle bir dünya rekortmenidir” diyor. Nutku hoca ise Shakespeare ve hazırladığı sözlük ile ilgili şunları söylüyor: “Shakespeare’in kullandığı Orta İngilizce bugünün İngilizcesinden farklı. Aklıma örnek verirken hep ‘bowels’ kelimesi geliyor. ‘Bowels’ günümüz İngilizcesi’nde karın, bağırsak demek. Oysa ki o günkü İngilizce’de çoluk çocuk anlamına geliyor. Bizimkiler çeviriyi nasıl yapıyor; Tiran, göz koyduğu rahibeye diyor ki: Sen böyle gidersen ileride seni sevse sevse bağırsakların sever. Oysa orada diyor ki ileride seni sevse sevse çocukların sever. Onun için benimle yat diyor tiran rahibeye. Shakespeare sözlüğü bugünkü Türkçe’de orta İngilizce kelimelerin, deyimlerin, argoların yer aldığı bir sözlük. İleride Shakespeare çevirecek gençler olursa hazırladığım sözlükten faydalansınlar istedim. Shakespeare evrensel bir yazar. Komedilerinde insanın içini, zaaflarını görebiliyorsunuz, tragedyalarında devlet yapısının içindeki çürümüşlüğü, yanlışları görebiliyorsunuz.”
İŞÇİ PARTİSİ'NE NEDEN ÜYE OLDUN?
Son olarak Nutku Hoca’ya neden İşçi Partisi’ne üye olduğunu sorduk:
 “Babamızdan aldığımız kültürel miras Atatürkçülük, vatan sevgisi, araştırma, çalışma... İşçi Partisi’ni vatansever olduğu için, Kuvayı Milliye ruhu taşıdığı için tercih ettim. İşçi Partisi’nin başında diyalektiği kavramış, lider vasfına uygun bir lider var.  
Ben diyalektiğe inanıyorum. Diyalektikte belli bir noktadan sonra daima antitez gelir. Bugün bir tezi yaşıyoruz ve mutlaka onun antitezi gelecek ve bir senteze ulaşacağız. Şimdi kaos dönemi yaşıyoruz. Türkiye’de bir şeyler henüz filizleniyor.”
Sohbetin ardından Özdemir Hoca bize çalışma odasını gösteriyor. Duvarlar boydan boya kitaplık. Kendisi de bugüne kadar 127’si basılmış, toplam 149 kitap yazmış. Yan odada ise aldığı ödüller var, ancak Özdemir Hoca ödüllerinden bahsetmek istemiyor, bu konuda oldukça mütevazı. Nutku, tiyatro insanı olmasının yanı sıra, 7 yaşından beri piyano çalan bir müzisyen, kolej yıllarında 400 metre gençlerde rekor egale eden bir sporcu, 1949 İstanbul 10 bin metre koşusunda birinci olmuş bir koşucu. Tiyatrobilimci, yazar, yönetmen, eleştirmen, akademisyen olarak tanıdığımız Özdemir Nutku ile tanışınca anlıyoruz ki Nutku’nun içinde bir değil bin insan var.

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.