Lozan'dan Cumhuriyet'e İsmet İnönü

10 bin belge tarandı. İçlerinden yazışmalar, telgraflar, fotoğraflar, gazete ve dergi kupürleri, madalyalar, mühürler, nişanlar özenle seçildi. Özden Toker, ‘Annem ve babam belgeleri toplayıp saklamış. Bu belgeler Türk milletine ait. Özellikle gençlerimizi yakın tarihimizi öğrenmek için sergiyi izlemeye davet ediyorum’ dedi

Lozan'dan Cumhuriyet'e İsmet İnönü
07 Ocak 2015 Çarşamba 11:31

Alpay Tuğlu
İnönü Vakfı tarafından hazırlanan ‘Lozan’dan Cumhuriyete İsmet İnönü’ sergisi, Lozan’ın imzalanmasından Cumhuriyet’in ilanına, Cumhuriyet’in ilk yıllarından iç ve dış politikaya kadar çeşitli toplumsal, ekonomik ve kültürel dönüşümleri gözler önüne seriyor.
İstanbul Kadıköy Caddebostan Kültür Sanat Merkezi’nde İsmet İnönü’nün kızı Özden Toker’in açılışını yaptığı sergide ziyaretçiler, dokunmatik ekranlar, video sunumları aracılığıyla interaktif olarak belge ve fotoğraflara ulaşıyor, dönemi inceleme imkânı buluyor. Sergi, 25 Ocak 2015 günü sona erecek.
‘O HEYECANI YAŞATMAK İSTEDİK’
İsmet Paşa’nın kızı ve İnönü Vakfı Başkanı Özden Toker, sergi hakkında Aydınlık’a şunları anlattı: “Benim için Kurtuluş Savaşı, Lozan Antlaşması ve Cumhuriyetimiz, birbirlerini tamamlayan ve bizi günümüze taşıyan, ayrılmaz bir ölçüydü. Bu sene Lozan’ın 90. yıl dönümü. Farklı bir yöntem kullanmayı, Lozan heyecanını, Türkiye çapında bütün vatandaşlarımızla paylaşmayı ve hep beraber yaşamayı hayal ettik. Sergiyi çok büyük bir heyecanla hazırladık. Gençlerimizin ve halkımızın İsmet İnönü hakkında merak ettikleri her şeyi anlatmaya çalıştık. Böyle bir sergi için İnönü Vakfı olarak kapımızı açtık ve İnönü ile ilişkili elimizde ne varsa hepsini verdik.”
‘KAMERA GÖRÜNTÜLERİ DE VAR’
“Annem ve babam belgeleri toplayıp saklamışlar. Bu belgeler sadece ailemize ait değildir. Bu belgeler Türk milletine aittir. Bu yüzden yakın tarihimizi bu sergiyle Türk halkına açıyoruz. Bu yüzden milletimizi ve özellikle gençlerimizi yakın tarihimizi öğrenmek için sergiyi izlemeye davet ediyorum. Sergide Kurtuluş Savaşı’ndan başlayarak, Lozan Ant-laşması, Cumhuriyet’in ilanı ve ilk yıllarına ait birçok belge ileri teknolojiyle taranarak dijital ortama aktarıldı. 
Sergide Atatürk ve İsmet İnönü’nün hayatlarının kronolojisi, yazışmalar, telgraflar, fotoğraflar hatta kamera görüntüleri yer alıyor. Gazete ve dergi kapakları, mühürler, madalyalar, nişanlar, imzalanan antlaşmalar, resmi yazışmalar, müzakerelere ait birçok belge sergileniyor.”
Serginin tasarımcısı, Çağdaş Arpaç sergiyi hazırlarken çocukluğundan esinlendiğini dile getirdi. Arpaç, “Lozan Antlaşması deyince çocukluğumda hep bir masa etrafında toplanmış imza atan siyasi adamlar hayal etmişimdir. Serginin tasarımı da bu fikirden oluştu. Büyükçe beş ışıklı masa üzerinde dokunmatik olarak yüzlerce belge, fotoğrafı dijital olarak izleyicilere sunduk. Temel fikrimiz, sergiyi her yere taşımaktı. Yakın tarihimizi dikkatli bir izleyiciye, 3-4 saatlik bir süre sonunda, inceleme fırsatı yarattık” dedi.
25 BİN KİŞİ GEZDİ
Proje Koordinatörü Fatma Türe projenin ilk olarak Lozan’ın 90. yılı nedeni ile Ekim 2013’de Ankara’da başladığını söyledi. Türe, “Daha sonra Anadolu’nun çeşitli yerlerinde sergiledik. Sergi yoğun bir ilgi ile karşılaştı. Yaklaşık 25 bin kişi sergiyi izledi. Ankara’da 3 kez uzatmak zorunda kaldık” dedi. Serginin ilgi görmesinin en önemli sebebini İnönü Vakfı’ndan temin edilen belgelere, fotoğraflara ve tanıklıklara dayanması olarak açıklayan Türe, “Yaklaşık 10 bin belge taranarak serginin kurgusu oluşturuldu. Çocuklar için de bir bölüm var. Çocuklara yakın tarihimizi öğretmeye çalıştık” diye konuştu.
BAĞIMSIZLIĞIN BELGESİ: LOZAN
Prof. Dr. Zafer Toprak / Küratörü
“Sevr ve Lozan, Cumhuriyet öncesi Türkiye’nin kaderini belirleyen iki önemli anlaşma... Osmanlı’yı çökerten Sevr’di. Cumhuriyet Türkiyesini kuran ise Lozan’dı. Her ikisi arasındaki bağ ise Milli Mücadele’nin ta kendisiydi, Mustafa Kemal Atatürk’ün önderliğinde silahlı mücadeleydi. Sömürgecilik boyutuyla 19. yüzyılda güçlenen ve bağımsızlık ilişkileri üzerine kurulu bir düzenin, emperyalizmin dünya tarihinde ilk sorgulanışı Lozan Barış Antlaşması’ydı. Osmanlı pratiğinde kapitülasyon diye nitelenen ve ülkenin iç işlerine karışma yetkisi veren ayrıcalıklar ilk kez Lozan’da masaya yatırıldı. Güney hariç, Misak-ı Milli’de kabul edilen sınırlar kalıcı  şekilde belirlendi. Doğu’da Ermeni devleti ve Batı’da İzmir yöresinde bir Yunan devleti senaryoları çökertildi.
TÜRK DEVRİMİNİN SİYASAL ZAFERİ
Cumhuriyet Türkiyesine giden yol üç askeri, bir de siyasi zafer üzerine kurulmuştu. İnönü Zaferi, dağınık kuvvetlerin yerine kurulan ilk düzenli ordunun, askeri emir ve kumandanın zaferiydi. Sakarya’daki düşman istilası, vatan bağrında durdurularak geri püskürtül-müştü. Dumlupınar ise istila ordularını yok ederek Milli Mücadele’yi sonlandıran savaştı. İnönü, her üçünde de komutandı. Lozan Antlaşması, yeni Türkiye devletinin uluslararası alanda toprak bütünlüğünü perçinleyen ve tam bağımsız bir ülke konumunu ilan eden, bunu Cihan Harbini kazanan ülkeler başta olmak üzere tüm dünyaya ilan eden ve tasdik ettiren siyasi zaferin şanlı ve şerefli bir belgesiydi.”

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.