Türk dilinin ustalarından Agâh Sırrı Levend

Agâh Sırrı Levend, uygarlık tarihiyle edebiyatın ilişkisini, Türk edebiyatı tarihinin başlangıcını, Türk edebiyatının dönemlere ayrılmasını, Ulusal edebiyatın sınırlarını, toplumbilim ve ruhbilimle edebiyatın ilişkisini...

Türk dilinin ustalarından Agâh Sırrı Levend
30 Ekim 2014 Perşembe 09:27

17agahsirri

Agâh Sırrı Levend, uygarlık tarihiyle edebiyatın ilişkisini, Türk edebiyatı tarihinin başlangıcını, Türk edebiyatının dönemlere ayrılmasını, Ulusal edebiyatın sınırlarını, toplumbilim ve ruhbilimle edebiyatın ilişkisini edebiyatçılara öğretmeye ömrünü verdi

“Edebi eserler, bütün düşünce ve sanat ürünleri gibi toplumun hayatıyla ilgili olduğu ve ulusal kültürün izlerini taşıdığı için hem sanat eseri hem de yazıldıkları zamanı canlandıran birer belge olarak ele alınır. Yaratıcılar da yaşadıkları çağın koşulları ve yetiştikleri çevrenin özellikleri göz önünde tutularak incelenir. Böylece o ulusun devirden devire uğradığı değişme ve gelişmeler izlenerek manevi varlığı belirtilmiş olur.” diyen Agâh Sırrı Levend, edebiyat tarihimiz deyince akla gelen ilk kişidir.

TDK’NIN GENEL YAZMANI

Edebiyatımıza “Türk Edebiyatı Tarihi, Tarih Boyunca Türk Dili, Maarifimiz ve Milli Terbiyemiz, Dil Üstüne, Divan Edebiyatı, Eserler ve Şahsiyetler, Halk Kürsüsünden Akisler, Ümmet Çağı Türk Edebiyatı, Servet-i Fünûn Edebiyatı, Türkçülük ve Millî Edebiyat, Türk Edebiyatında Manzum Atasözleri ve Deyimler, Türk Edebiyatında Şehrengizler” gibi kitapları armağan ederek bu alanlardaki çalışmaların öncüsü bir dil ustamız olan Agâh Sırrı Levend, 1894 Rodos doğumluydu (ö. 1978).

Lise öğrencisiyken dergi ve gazetelerde yazmaya başladı, Ulusal Kurtuluş’ta halkı aydınlatmak için uğraştı, işgal İstanbul’unda, İstiklal adıyla bir okul açtı. İstanbul Darülfünunun Edebiyat Şubesini bitirdi ve İstanbul Erkek, Âşiyan Lisesinde ve Gazi Eğitim Enstitüsünde öğretmenlik, halkevlerinde başkanlık yaptı. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesinde Türk edebiyatı tarihi dersi verdi. Türk Dil Kurumu’nda etkin olarak çalışıp genel yazmanlığını ve başkanlığını üstlendi.

“Bir milletin ilk edebî ürünlerinden başlanarak yaşanan döneme kadar ortaya konan bütün edebî birikimi sistemli bir çalışma ile tanımayı ve tanıtmayı hedefleyen çalışma alanına ‘edebiyat tarihi’ denmektedir” diyen Agâh Sırrı Levend, uygarlık tarihiyle edebiyatın ilişkisini, edebiyat tarihine malzeme olabilecek metinleri, edebiyatçıyla ilgili düşünceleri, edebiyat tarihine yardımcı bilimleri, edebiyat tarihinin yöntemlerini, Türk edebiyatı tarihinin başlangıcını, Türk edebiyatının dönemlere ayrılmasını, Ulusal edebiyatın sınırlarını, karşılaştırmalı edebiyatı, toplumbilim ve ruhbilimle edebiyatın ilişkisini edebiyatçılara öğretmeye ömrünü vererek 28 Ekim 1978’de aramızdan ayrıldı.

ÖZGÜN ÇALIŞMALAR

Edebiyat tarihi çalışmalarının bir yandan yapıtı, bir yandan da yazarı anlaması ve yazarın yaşamıyla ilgili bilgilerin de değerlendirilmesi gerektiğini savunan Levend, “Gazavat-nameler..., Arap, Fars ve Türk Edebiyatında Leyla ve Mecnun Hikâyesi, Hüseyin Rahmi Gürpınar, Şemsettin Sami, Ali Şir Nevai, Acılar (roman), Nabi’nin Sûrnamesi, Profesör Ferid Kam, Atai’nin Hilyetü’l-Efkâr’ı,” gibi özgün çalışmalara da imza attı.

Yaşamı, yapıtları hakkında İsmail Uluçgür’ün bir incelemesi olan ve dilimize “Türk Dilinin Gelişme ve Sadeleşme Evreleri” adlı edebiyatımızın başyapıtlarından birini armağan eden Agâh Sırrı Levend’i saygıyla anıyoruz.

Öner Yağcı


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.