Geniş cehaleti gizleyen dar bilgi

Yüzyıllar öncesindeki, yüzyıllarca süren bir karanlık çağın sonunda yeni bir çağa başlamanın heyecanıyla, heyecanını duydukları çağı kendi elleriyle inşa etmek için tıptan matematiğe, astronomiden şiire, bilim ve sanatın her türlüsüne...

Geniş cehaleti gizleyen dar bilgi
01 Eylül 2014 Pazartesi 08:45

16mansett

Yönetenler için önemli olan, dar alanda uzmanlaşmanın kendi işlevselliği kadar, belki ondan daha da fazlası, bu uzmanlığın dışındaki cehaletin işlevselliğidir

Dar bir alanda derinlemesine uzmanlaşıp hayatın diğer alanlarında zır cahil kalmak, bu çağ için artık bir eksiklik değil neredeyse bir normdur. Çağ, tamamen cahil değil -çağın bilgi yükünün ve bilgi toplumu retoriğinden hareketle-  kendi uzmanlık alanı hariç hemen hemen her konuda cahil insanlar çağıdır.
Bu aşırı uzmanlaşmaya, artan bilgi hacmi bir gerekçe olarak gösterilebilir. Bir konuda yetkinlik kazanabilmek için gerekli bilgi yükünün geçmişe göre çok artmış olması ve bir alanda faaliyet için dar uzmanlaşmanın kaçınılmaz bulunması bir dereceye kadar makul görülebilir de. Ancak çağın rol model insanının istenen yanı, bu dar alanda da olsa “çok bilmesi” kadar diğer bütün konulardaki “zır cahilliği”dir. Bu insanları, ortaçağdaki eşdeğerleriyle karşılaştırıldığında “cahil” diye nitelemek, onların belli bir konuda sahip olduğu muazzam teknik bilgi nedeniyle tam doğru değildir. Bu uzmanlık bilgisi, bu insanlara, hayata karşı yalancı bir bilgililik görüntüsü sağlar, ayrıca uzmanlık alanlarındaki işlevleri de toplumsal konumlarını iyi yönde pekiştirmiştir. Ancak bütün bunlar o kişilerin, kendi uzmanlık alanları dışındaki konularda (ki genellikle bu alan hayatın %99’unu oluşturur) ortaçağdaki eşdeğerleri kadar kara cahil olduğu gerçeğini değiştirmez. Dar bir alandaki muazzam bilgi, diğer alanlardaki cehaleti gizler.
Yüksek enerji fiziğinde derya deniz bilgi sahibi olan kişi, tarih veya siyaset alanında bir ortaçağ köylüsü kadar kandırılmıştır. Yönetenler için önemli olan, dar alanda uzmanlaşmanın kendi işlevselliği kadar, belki ondan daha da fazlası, bu uzmanlığın dışındaki cehaletin işlevselliğidir.
Sonuç olarak hemen hemen bütün insanların dar bir alanda muazzam bilgi sahibi olması ve diğer konulardaki cehaleti, hemen hemen bütün insanların hemen hemen her konuda cahil olduğu bir toplum demektir.
İşlevsel ve yönetilebilir eğitilmiş ve cahil
Ortaçağın cahil halk yığınlarının eğitilmesi, okuma yazma öğretilmesi, bütün halkı kapsayan eğitim fikri, “insancıl bir düzenin yüce bir planlaması” olarak değil, yığınların üretim sürecinde verimliliğinin arttırılması nedeniyle ortaya çıktı. Fabrikadaki çalışanın uyarı tabelalarını okuyabilmesi, şehirlerde yaşayanların toplumsal düzen için belli kuralları bilmesi gerekiyordu. Yığınsal halk eğitimi “entelektüel- kültürel” değil “ekonomik” bir sorundu. Ortaçağ insanı “cahil” olduğu için kolay yönetiliyor olsa da “işlevsel” değildi; özlenen işlevsellik böylece kazandırıldı. Ancak bu “işlevsellik” kazandırılırken “yönetilebilirlik” özelliği eskisi gibi kalmalı; işlevsel olacak kadar “eğitilmiş” ama “yönetilebilir” kalacak kadar “cahil” olmalıydı. İşte bu ilke için en ideal yöntem uzmanlaşmadır. Genel geçer bilgiyi göz ardı edip sadece yapacağı işle ilgili bilgiye sahip olmak, o kişiyi “işlevsel” kılarken “cahilliği”ni de muhafaza edebilirdi.
Yüzyıllar öncesindeki, yüzyıllarca süren bir karanlık çağın sonunda yeni bir çağa başlamanın heyecanıyla, heyecanını duydukları çağı kendi elleriyle inşa etmek için tıptan matematiğe, astronomiden şiire, bilim ve sanatın her türlüsüne hakim olmaya çalışan “yatay” insanların çağı yıllar önce kapandı. Artık işi sadece sol elin beşinci parmağını ameliyat etmek olan doktorların, sadece sarı papatyalar için şiir yazabilen şairlerin, “dikey” insanların çağını yaşıyoruz. Edebiyatta insanla ilgili işlenmemiş büyük temalar biteli yıllar oluyor. Zamanın yazarları çok daha mütevazı olanlarıyla yetinip ayrıntıların ayrıntılarıyla uğraşmaya mahkum durumda... Çünkü yaşanan çağ bir bıçak yarası gibi giriş yeri küçük, derinliği büyük dikey bir çağ...

Taylan Kara


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.