Antik kültürün temsilcisi Azra Erhat

Anadolu kültürünü ve aydınlanmasını Sabahattin Eyüboğlu, Halikarnas Balıkçısı (Cevat Şakir) ile birlikte ortaya çıkaran ve edebiyatımıza kazandıran Azra Erhat'ı saygıyla anıyoruz Azra Erhat... Anadolu sevdalısı...

Antik kültürün temsilcisi Azra Erhat
06 Eylül 2014 Cumartesi 04:08

17-azra-erhat0001

Anadolu kültürünü ve aydınlanmasını Sabahattin Eyüboğlu, Halikarnas Balıkçısı (Cevat Şakir) ile birlikte ortaya çıkaran ve edebiyatımıza kazandıran Azra Erhat'ı saygıyla anıyoruz

Azra Erhat... Anadolu sevdalısı bir düşünce insanı... Hep Batı uygarlığının doğduğu yer Anadolu'dur düşüncesiyle var olan bir bilim insanı... Eski Yunan ve Roma dilleri uzmanlığını Anadolu'nun eski kültürüne yönelterek güzelleşmesi için müthiş bir çabayla tarihin derinliklerine uzanan bir fener insan... Yurtseverliğinin kanıtı olan sevdalı Türkçesiyle kültürümüzü zenginleştirmek için ömrünü veren bir yazar ve çevirmen...

Azra Erhat, Mustafa Kemal Atatürk'ün, "Ben, manevi miras olarak hiçbir ayet, hiçbir dogma, hiçbir donmuş ve kalıplaşmış kural bırakmıyorum. Benim manevi mirasım bilim ve akıldır..." sözleriyle temellenen Türk Aydınlanmasının, cumhuriyet devrimlerinin, aydınlanma seferberliğinin öncü kadın aydınlarından biridir.

'TÜRK RÖNESANSI'

Hasan Âli Yücel, İsmail Hakkı Tonguç, Nurullah Ataç, Sabahattin Eyüboğlu, Halikarnas Balıkçısı, Orhan Burian, Vedat Günyol, Nusret Hızır gibi öncü aydınlarımız Tercüme Bürosu'ndan Köy Enstitüleri'ne, Halkevleri'nden Milli Eğitim klasiklerine kadar o coşkulu yılların "çağdaş uygarlık düzeyi"ne ulaşma amacı için müthiş terler döktüler. Hocası Sabahattin Eyüb-oğlu ve Nurullah Ataç tarafından 1940'ların aydınlanma kalelerinden Tercüme dergisine katılan ve orada bir yıldız gibi parlamaya başlayan Azra Erhat (1915-6 Eylül 1982), Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi'nde Klasik Filoloji Bölümü doçenti olarak ışıklarını saçmaya başladı. 1948'de ünlü Dil-Tarih olaylarından sonra Pertev Naili Boratav, Behice Boran, Adnan Cemgil, Niyazi Berkes, Mediha Berkes, Muzaffer Şerif'le (Başoğlu) birlikte üniversiteden uzaklaştırıldı. 12 Mart döneminde Sabahattin Eyüboğlu ve Vedat Günyol'la birlikte tutuklanıp yargılandı.

Antik Yunan'dan bugüne dek Anadolu'da yaşayan tüm kültürler bizdendir diyen "Mavi Anadolucular" olarak bir "Türk Rönesansı" gerçekleştirmek için yakın dostları Halikarnas Balıkçısı, Sabahattin Eyüboğlu, Vedat Günyol'la birlikte "Yeni Ufuklar"ı yarattılar. Hümanizmayı anlatmaya, aktarmaya çalıştılar. "Mavi Yolculuk" terimini Türk ve dünya literatürüne kazandırdılar. Atatürk'ü "Anadolu'nun ilk özgürlük kahramanı" dediği Hektor'a benzeten Azra Erhat, Sabahattin Eyüboğlu'nun aktardığı Mustafa Kemal'in "İşte şimdi Hektor'un öcünü aldık" sözüyle Anadolu'ya adanmış bu iki büyük kahramanı özdeşleştirir; ikisi de Anadolu'nun giriş kapısı olan Çanakkale'de Batı'dan gelen saldırganlara karşı olağanüstü bir direnişin simgesidir.

ERHAT'IN ARMAĞANLARI

Kültürümüze Homeros'tan "Gül ile Söyleşi", Exupery'den "Küçük Prens" ve "Savaş Uçuşu", Colette'den "Dişi Kedi" ve "Cicim" yapıtlarını kazandıran Azra Erhat; A. Kadir'le birlikte çevirdikleri "İlyada" ve "Odysseia" başta olmak üzere, "Yedi Deniz, Piri Reis" ve Homeros'tan "Tepegözlerin Mağarasında", Sabahattin Eyüboğlu'yla birlikte "Hesiodos, Eserleri ve Kaynakları", Hesiodos'tan "Theogonia" ve "İşler ve Günler", Aristophanes'ten "Eşekarıları, Kadınlar Savaşı ve Diğer Oyunlar", "Lysistrata Kadınların Savaşı", Platon'dan "Şölen-Dostluk", Aiskhylos'tan "Zincire Vurulmuş Prometheus", Sabahattin Eyüboğlu ve Vedat Günyol'la birlikte Rabelais'den "Gargantua" çevirileriyle insanlık kültürünü Türkçe'ye taşıdı.

Ondan bize "Mavi Anadolu, Mavi Yolculuk, İşte İnsan-Ecce Homo, Mitoloji Sözlüğü, Mektuplarla Halikarnas Balıkçısı, Sevgi Yönetimi, Karya'dan Pamfilya'ya Mavi Yolculuk, Troya Masalları, Osmanlı Münevverinden Türk Aydınına, Gülleylâ'ya Anılar ve hazırladığı Halikarnas Balıkçısı-Düşün Yazıları yapıtları armağan kaldı.

Armağanlarına teşekkürler Azra Erhat...

Öner Yağcı


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.