Cari açık doları fırlattı: 2.64

Cari açık Şubat’ta beklentiyi aşarak 3.2 milyar dolar oldu. Kaynağı belirsiz para olarak anılan 4.2 milyar dolarlık net hata noksan dikkat çekti. Dolar, cari açık verisi sonrası hızla artarak 2.64’ü aştı

Cari açık doları fırlattı: 2.64
11 Nisan 2015 Cumartesi 08:45

Recep Erçin / Analiz
T.C. Merkez Bankası (MB) Şubat ayı ödemeler dengesi raporunu açıkladı. Cari işlemler açığı, bir önceki yılın Şubat ayına göre 146 milyon dolar azalarak 3 milyar 196 milyon dolar olarak gerçekleşti. Beklenti 2.8 milyar dolardı. 12 aylık cari açık böylece 42.8 milyar dolar olarak kaydedildi. 
Cari açık verisinin yüksek gelmesinin ardından yükselen dolar, ABD’den gelen veriler ve Moody’s’in Türkiye’ye ilişkin açıklayacağı not beklentisinin de etkisiyle 2.64 TL’nin üzerine çıkarak rekor seviyeye yaklaştı. Bunun üzerine MB, döviz satım ihalelerine ilişkin daha önce açıkladığı belirtilen tutarın “yüzde 50 fazlasına” ifadesini “30 milyon dolar fazlasına” diye değiştirdi. Merkez Bankası son dönemde günlük 20-40 milyon dolar satıyordu. 
SERMAYE ÇIKIŞI VAR 
Ödemeler dengesi tablosuna baktığımızda Şubat ayında oluşan 3.2 milyar dolarlık cari açığı finanse etmek için dışarıdan para bulunamadı. Bunun üzerine bir de ülkeden 2.1 milyar dolarlık sermaye çıkışı oldu. Toplam 5.3 milyar dolarlık açığın 1.1 milyar doları Merkez Bankası rezervlerinden finanse edildi. Kalan 4.2 milyar dolar ise net hata noksan kaleminde yer alan ve kaynağı belirsiz para girişi olarak ifade edilen miktarla sıfırlandı. 
Net hata noksan kalemi Ocak ayında 1.3 milyar dolar eksi çıkmıştı. Ocak-Şubat döneminde ise ödemeler dengesinde böylece 2.9 milyar dolarlık net hata noksan görüldü. Geçen yılın aynı döneminde 5.3 milyar dolarlık net hata noksan fazlası oluşmuştu.
YILLIK 127 MİLYON!
Ödemeler dengesi verilerini incelediğimizde Şubat ayında görülen 4.2 milyar dolarlık net hata noksan son yılların en yüksek miktarı. Fakat, benzer rakamlar 2013 yılında da görüşmüştü. Merkez Bankası belli aralıklarla ödemeler dengesinde nedeni belirlenemeyen ve net hata noksan kaleminde yer alan verileri güncelliyor. Örneğin yıllıklandırılmış olarak baktığımızda geçen yıl Mart ayında net hata noksan kalemi 14.6 milyar dolara ulaşmıştı. 2014 Aralık ayına geldiğimizde ise bu tutar aylar itibarıyla kademeli olarak rezive edildiğinden 2.4 milyar dolara indi. Hatta son açıklanan Şubat 2015 verileriyle yıllıklandırılmış net hata noksan sadece 127 milyon dolar oldu. 
Hatırlanacağı üzere geçen günlerde Hürriyet’te yer alan bir habere göre, Gümrük ve Ticaret Bakanı Nurettin Canikli, ödemeler dengesindeki net hata noksan kalemini işaret ederek, “Ortadoğu, Balkanlar, Kuzey Afrika hepsinden kalıcı olarak para geliyor. Parasını güvence altına almak için Yunanistan’dan, Ermenistan’dan bile Türkiye’ye para geliyor” açıklaması yapmıştı. Merkez Bankası Başkanı Erdem Başçı ise, 2014 Kasım ayında Enflasyon Raporu sunumunda sorumuz üzerine net hata noksanda yer alan kaynağı belirsiz paraya ilişkin, “Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışında tutmuş oldukları mevduatlar olduğunu buldular. Yurt dışında tuttukları mevduat değiştiği zaman bizim oradaki net hata noksanda benzer bir hareket oluyor. Yurt dışından Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları para getirirlerse sanki bu sermaye girişi gibi gözüküyordu. En son yapılan çalışma sonucunda şimdi biz bunu 3-4 aylık gecikme ile yakalayabilir hale geldik’’ dedi. 
Konuya ilişkin Merkez Bankası’ndaki ilgili birime ulaştığımda zaman zaman net hata noksanın yüksek çıkabildiği, başka ülkelerde de olduğu, zamanla bunların revize edildiği ve ödemeler dengesi metodolojisinde yer alan açıklamayı dikkate almamız söylendi. Merkez Bankası’nın 2014 yılı birinci çeyreğine ilişkin ödemeler dengesi raporunda ise “Yurtiçi ve yurtdışı iktisadi gelişmelere bağlı olarak ödemeler dengesi kalemlerindeki işlemlerin yüksek ve dalgalı seyrettiği dönemlerde, net hata noksan kaleminin de düzey olarak yükseldiği görülmektedir’’ deniliyor. 
HATANIN NEDENİLERİ
MB’nin bu yöndeki resmi görüşünde ise net hata noksana neden olan şu etkenler sıralanıyor: “İthalat veya ihracatta mal hareketiyle ödemenin farklı bilanço dönemlerine yansıması, gümrük işlemlerindeki beyanat hataları, ödemeler dengesindeki çeşitli kalemlerden elde edilen gelirlerin sistem dışına, yani yastık altına çıkarılması, turizm ve bavul ticareti gibi verilerin anketler yoluyla toplanmasında oluşan hatalar.’’ 
Konuya ilişkin daha önce istişarede bulunduğumuz Hürriyet yazarı ekonomist Uğur Gürses, şirketlerin yurt dışındaki hesaplarından yaptıkları ödemelerle ülkeye getirdikleri malların da bunda etkili olduğunu belirtmişti. Gürses, sonuçta ülkeye belli bir tutarda mal girdiğini ama para çıkışı olmadığı için bunun hesaplara net hata noksanda para girişi olarak yansıyabildiğini belirtmişti. Öte yandan ödemeler dengesinde belirlenemeyecek şekilde bir ayda 4.2 milyar dolar tutarında fiziki paranın ülkeye girmesi için TIR’la taşınması gerekiyor. 
FAİK ÖZTRAK: KİMİN PARASI?
CHP Genel Başkan Yardımcısı Faik Öztrak ise, kaynağı belirsiz paranın son 17 yılın rekoru olduğunu belirterek, “Hükümet ve Merkez Bankası rekorlar kıran kaynağı belirsiz para girişi üzerindeki gölgeyi kaldırmalı, derhal bu konuda kamuoyunu aydınlatacak bir açıklama yapmalıdır” dedi. Açıklanan son verilerin, kaynağı belirsiz paraların nedenini Ortadoğu, Balkanlar, Kuzey Afrika ülkelerinin Türkiye’ye güveni olarak gösteren hükümetin bazı bakanlarının mantık sınırlarını zorlayan açıklamalarının da nedenini ortaya koyduğunu ifade eden Öztrak, ‘’Şubat rakamları Türkiye’nin cari açık sorununu çözemediği gibi, ciddi bir finansman ve kaynağı belirsiz para girişi sorunu olduğunu ortaya çıkarmıştır. Dünyanın hiç bir çağdaş ülkesinde bu boyutlarda kaynağı belirsiz para girişi olmaz. Olursa da kamuoyuna nedenleri açıklanır.AKP Hükümeti ve Merkez Bankası rekorlar kıran kaynağı belirsiz para girişi üzerindeki gölgeyi kaldırmalı, derhal bu konuda kamuoyunu aydınlatacak bir açıklama yapmalıdır’’ çağrısı yaptı. 

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.