Ucuz para Türkiye’ye yaramadı

Dış borçlar arttı T.C. Merkez Bankası’nın son açıkladığı kısa vadeli dış borç verilerine baktığımızda da...

Ucuz para Türkiye’ye yaramadı
30 Ağustos 2013 Cuma 20:36

2008 yılında başlayan finansal kriz sonrası gelişmiş ülkeler durgunluğa sürüklendi. Aradan beş yıl geçmesine karşın krizden hala çıkılamadı. Fakat krizin başlangıç noktası olan ABD’de 2013’te gelen toparlanma, dünyanın en büyük ekonomisinin durgunluktan çıkmak için başlattığı parasal genişleme uygulamasını sonlandıracağını gösteriyor. Yani, ABD Merkez Bankası FED 2008’de başlattığı varlık alımları (quantitative easing - QE) olarak adlandırılan ve piyasaya para pompalayan sistemi kapatacak.

Neydi, ne oldu?

FED’in Eylül ayında yapacağı toplantıda parasal genişlemenin bitirilmesine ilişkin takvimi açıklayacağı belirtiliyor. Buna göre; en geç 2013’ün Aralık ayında parasal genişleme önce azaltılacak, 2014’ün ortalarında da tamamen bu uygulama sonlandırılacak. Yani ucuz para dönemi bitti. Bu beklenti ucuz dolarla büyüyen Türkiye gibi gelişen piyasaları alt üst etti. Son günlerde hızla yükselen döviz kuru ve bunun sonucu zamlanan akaryakıt fiyatlarını, ucuz para döneminin başladığı 2008’deki rakamlarla karşılaştırdık.

Dolar % 72, benzin % 53 değerlendi

Buna göre; 2008’in Ağustos ayı sonunda 1.18 lira civarında olan dolar kuru geçen beş yılda yüzde 72 artarak 2.02 liraya kadar çıktı. Avro’da 1.73 lira civarındayken yüzde 55 artışla 2.69 lira oldu. Aynı dönemde 2003 yılı sabit fiyatlarıyla hesaplanan enflasyon endeksine göre fiyatlar genel düzeyindeki artış yüzde 43 olarak gerçekleşti.

Üst üste yapılan zamlarla şu günlerde 5 lirayı aşan benzinin 2008’deki litre fiyatına baktığımızda 3.31 lira civarında. Benzin fiyatı geçen 5 yılda yüzde 53 oranında zamlandı. Özellikle sanayi ve tarım kesimin kullandığı motorinin litre fiyatı da yüzde 56 artışla 2.94 liradan 4.60 liraya çıktı.

Döviz açığı büyüdü

Paranın bol olduğu dönemde Türkiye’nin cari açığı da ekonomik büyümenin dibe vurduğu 2009 yılı haricinde 40 milyar doların altına inmedi. Buna göre cari işlemler açığı 2008’de 40.4 milyar dolar, 2009’da 12.1 milyar dolar, 2010’da 45.4 milyar dolar, 2011’de 75.1 milyar dolar ve 2012’de 47.7 milyar dolar olarak kayıtlara geçti. 2013’ün ilk altı ayında gerçekleşen cari açık rakamı da 35.9 milyar dolar oldu.

Dış borçlar arttı

T.C. Merkez Bankası’nın son açıkladığı kısa vadeli dış borç verilerine baktığımızda da Türkiye’nin borçlarının sıcak paranın bol olduğu dönemde önemli oranda arttığı görülüyor. Buna göre; 2008’de 52.5 milyar dolar olan kısa vadeli dış borçlar 2012 sonunda 101 milyar dolara çıktı. 2013’ün ilk yarısında oluşan rakam da 125.7 milyar dolar. Aynı dönemde Türkiye’nin toplam net dış borcu da 2008’de 152.3 milyar dolarken 2013’ün birinci çeyreğinde 199.1 milyar dolara ulaştı.


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.