TANAP da NABUCCO gibi defolu

TANAP, 2018 yılından itibaren başlangıçta yıllık 16 milyar metreküp gaz taşımaya başlayacak. TANAP ve artık tabutuna çivi çakıldığı ifade edilen NABUCCO projelerini, CHP Enerji Komisyonu Başkanı...

TANAP da NABUCCO gibi defolu
09 Ağustos 2013 Cuma 18:15

Azerbaycan gazını Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşıyacak Trans-Anadolu Doğalgaz Boru Hattı (TANAP) projesinde hattın inşaatı için ihale açıldı. Türkiye’nin Gürcistan sınırından Yunanistan’a kadar gaz boru hattını yapmaya talip olan şirketlerin, 15 Ağustos’a kadar önyeterlilik başvurusu yapması gerekiyor. Gazetelerde yer alan ilana göre, yaklaşık bin 800 kilometrelik 56 inçlik hat inşaa edilecek.

TANAP’ın 2018 yılından itibaren başlangıçta yıllık 16 milyar metreküp gaz taşımaya başlayacağı belirtiliyor. Türkiye hattan 6 milyar metreküplük doğalgazı aldıktan sonra kalan 10 milyar metreküp Avrupa’ya iletilecek. Büyüklüğünün 6-7 milyar dolar arasında olduğu kaydedilen projede Türkiye, yüzde 20 hisseye sahip.

‘Boru hatları beklentilerimizi karşılamalı’

TANAP ve artık tabutuna çivi çakıldığı ifade edilen NABUCCO projelerini, CHP Enerji Komisyonu Başkanı olan Petrol Mühendisi Necdet Pamir ile konuştuk. Pamir, şunları söyledi: “Bu projelerin her ikisi için de şunu vurgulamamız lazım. Laf olsun diye bir ülkeden boru hattı geçirilmez. Sizin beklentilerinizi almanız lazım. Benim eleştirdiğim nokta, beklentileri ortaya atıp bunların hiçbirini elde edmemişken ‘asrın zaferi’ diye millete reklamdan ziyade algı yönetimi yapmak.

Birincisi, bizim ülke olarak transit boru hatlarından temel beklentimiz; ister NABUCCO olsun, ister TANAP olsun kaynak çeşitlendirmesi. Çünkü, doğalgazda yüzde 98 dışa bağımlıyız. Bunun yüzde 58’ini de Rusya’dan ithal ediyoruz. Hep bir aşırı kaynağa hangi ülke olursa olsun bağımlıyız. Bu, akılcı bir politika değil. Zaten bizim doğalgaza bağımlı olmamız da doğru değil. Benim önereceğim şey, ‘hep doğalgaz boru hatları gelsin, Rusya’ya bağımlılığımız azalsın’ değil. Bizim yerli kaynaklarımızın kullanımının artırılması lazım.

‘Üç temel şartın sağlanması gerekli’

Yani illa bir boru hattı geliyorsa orada da bir, kaynak çeşitliliğinin sağlanması lazım. NABUCCO’da, birinci öncelik olarak daha fazla gaz alıp kaynak çeşitliliği sağlamak ve Rusya’ya bağımlılığımızı azaltmayı hedefliyorlardı. Burada da 8 milyar metreküp daha alınacaktı. 6 milyar metreküp zaten Azerbaycan’dan mevcut anlaşmayla alıyorduk. 8 milyar metreküp gaz bekliyorlardı. Hattan 31 milyar metreküp gaz geçebiliyor. Ama imzalanan anlaşmada bunun da sadece yarısının geçmesine yani 15 milyar metreküp gaz geçmesi öngörülüyordu. Bunu da 6 hissedara eşit böldüğünüzde 2.5 milyar metreküp payımıza düştü. O meşhur 2009 yılı 13 Temmuz’unda imzaladıkları ve asrın anlaşması dedikleri anlaşmada sadece 2.5 milyar merteküplük alım garanti ediliyordu. Yani bir kere kaynak çeşirtliği açısıdan hedeflediğimiz ilk dilimi gerçekleştirememiştik. Ama sokaktaki adam bunu ne bilsin.

İkinci olarak daha ucuza gaz almak hedefleniyordu. Çünkü gaz nereden gelirse gelsin biz kaynağa daha yakınız. Dolayısıyla metreküp fiyatında daha ucuza gaz almamız gerekirken imzalanan anlaşmada tek bir maddede fiyat geçiyor. O da hiçbir bağlayıcılığı olmayan bir maddede not ediliyor. Bu notta ‘Türkiye’nin kendi iç piyasasında rekabetin oluşabilmesi için ucuz gaz ihtiyacı olduğunu anladık not ediyoruz’ yazıyor. Şimdi bundan ucuza gaz mı alınmış oluyor? Bu da sağlanamıyor.

Üçüncüsü ise Türkiye’ye çeşitli yerlerden doğalgaz boru hatları gelecek buralarda bir borsa oluşacak mesela Ceyhan’da. Biz de burada 5’e alıp 8’e satacağız. Fakat 13 Temmuz’daki o hükümetler arası anlaşmada bu hususta sağlanmıyor. Tek durakta duran boru hattı prensibi var. Bu da gaz hatta nereden girerse girsin Avusturya’da çıkıyor. Dolayısıyla Türkiye ve diğer ülkelerde durak yok böyle olunca da alıp satamıyorsun. Borsa oluşmuyor. Ne ucuza alabildin, ne daha fazla gaz alabildin ne de gazı satan merkez olabildin. Transit geçiş için öngördüğün parayı da alamadın. Şimdi bunların hiçbirisi olmadan görücüye çıkar gibi çıktılar.

‘Asrın projesinin tabutuna çivi çakıldı’

Hele istediğimiz hiçbir şey imzalanmamışken asrın anlaşması dediler. Şimdi o gömüldü. Üç beş ay önce bir tartışma oldu. Sonra Taner Yıldız, NABUCCO’nun rakibi olan Rusya’nın Güney Akım projesinin birinci kaynak seramonisine katılıyor. Orada ‘NABUCCO gömüldü, tabutuna çivi çakıldı’ diye soruyorlar. Yıldız diyor ki; NABUCCO’nun tabutuna çivi çakıldığına inansaydım gelmezdim. Şimdi ne oldu? Var mı NABUCCO diye bir şey? Nabucco’nun küçültülmüş hali bile kalmadı. TAP daha uygun koşullar verdi. Çünkü Azerbaycan’a bir sürü avantajı vardı.

‘TANAP’ın kazananı da Azerbaycan’

TANAP’ın kazananı da Azerbaycan milli petrol şirketi SOCAR’dır. Türkiye burada topu topu yüzde 20 hisse sahibi. Yüzde 51 hisse Azerbaycan’ın boru hattının büyük bir kısmı bizden geçiyor. Geri kalan hissede BP ve TOTAL’de. Ama kontrol hissesi SOCAR’da.

TANAP’da da NABUCCO’da olduğu gibi bir sürü defo var. Gazın fiyatı belli değil. Şimdi almakta olduğumuz gazdan daha pahalı olacak. Geçiş transit ücreti de BOTAŞ’daki arkadaşların söylediğine göre bizim işletme maliyetimiz vs. dikkate alındığında astarı yüzünden pahalıya gelecek. Transit geçiş ücretinde de geriye bir şey kalmayacak. Bunun NABUCCO’dan küçük bir vanatajı var. Orada 2.5 milyar metreküp gaz alabiliyorduk. Burada 6 milyar metreküp alabileceğiz. Bir tek bu var. Başka bir avantajı yok. Küçümsemeyelim dersen işte ülkemizden boru hattı geçecek. Bunun inşaatında bir takım Türk firmaları ihale alacak. Ama Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattında görürsünüz işletirken aldığınız geçiş ücreti vergiler dahil zarar ediyoruz. Benzer kaygılar TANAP içinde dile getirliyor. Mevcut koşullarda içinden geçecek gaz miktarını da göz önüne alındığında bize çok fazla para getirmeyecek bir hat olduğu noktasında görüşler var. İşte yukarıda saydınlarımızı alabiliyorsak boru hattı projesinden başarılıyız. Burada ne kadar transit geçiş geliri var? Fiyat anlaşması nasıl?

‘Kontratların özele devri birilerinin cebini doldurur’

Azerbaycan kendi gazını doğrudan Türkiye’de satma hakkı aldı. İç piyasada da doğalgaz dağıtımı hızla pay ediliyor. Doğalgazın özel şirketlere kontrat devriyle verilmesini, gaz ucuzlayacak tüketici de bundan ucuza gaz kullanacak diye savunuyorlar. Başta İstanbul olmak üzere Marmara Bölgesi müşteri hazır, boru hattı hazır, altyapısı hazır. Tıkır tıkır alıp satacaksın. Şimdi BOTAŞ 2012 yılında Ruslardan gaz almak için 100 lira veriyorsa özel şirketler bunun yarısından biraz daha fazla veriyor. Herkes zannediyor ki en az BOTAŞ kadar veriyorlar. Şimdi aradaki fark müşteriye yansıyor mu? Hayır. Bu özel şirketler gazı santrallere veriyor. BOTAŞ aldığının iki katı fiyatına elektrik üreten santrallere satıyor. Bu özel şirketlerde neredeyse yarısına aldıklarını aynı fiyattan satıyorlar. Burada hem elektrik ucuzlamadı hem de bunların cebine daha çok para girdi. Bu birilerinin çıkarına bu bütün özelleştirmeler zaten böyle.’’

 


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.