Bol ve ucuz para da Türk lirasına yaramadı

Recep Erçin

Bol ve ucuz para da Türk lirasına yaramadı
03 Kasım 2014 Pazartesi 10:46

05moneydrainf
ABD Merkez Bankası FED’in 2008 yılı Kasım ve 2014 yılı Ekim dönemi boyunca uyguladığı parasal genişleme sürecinde Türk lirasının dolar karşısında yüzde 28.5 oranında değer kaybettiği görüldü
Amerikan Merkez Bankası FED, 2008’in Kasım ayında başladığı parasal genişleme programının son ayağı olan QE3’ü 31 Ekim 2014 günü sonlandırdı.
Söz konusu dönem boyunca FED’in bilançosu 4.5 trilyon doların üzerine çıktı. Yani ABD Merkez Bankası piyasaya milyarlarca dolar akıttı. Bu bol ve ucuz para döneminden Türkiye’de faydalandı. Dünya para birimlerine kıyasla göreli olarak ucuz tutulan dolar, diğer ülke paralarının reel olarak değerli olmasına yol açtı.
REEL KUR 5.9 PUAN GERİLEDİ
T.C. Merkez Bankası verilerine göre; efektif döviz satış rakamlarına baktığımızda parasal genişlemenin başladığı tarih olan 25 Kasım’da 1.57 TL olan dolar kuru para musluklarının kapatıldığı 31 Ekim günü 2.21 TL’den işlem gördü. Buna göre dolar kuru TL karşısında yüzde 40 oranında değerlendi. TL ise dolar karşısında yüzde 28.5 oranında değer kaybetti.
Merkez Bankası tarafından hesaplanan tüketici fiyatları bazlı reel efektif döviz kuru da 2008 Kasım ayında 115.27 iken 2014 Eylül ayında (son açıklanan rakam) 109.41’e geriledi.
Gelişen ülkeler bazlı efektif kura baktığımızda da 8.7 puanlık düşüş dikkat çekiyor.
Diğer yandan enflasyon oranın diplerde gezindiği gelişmiş ülkeler bazlı kur da 4.3 puan gerilemiş. Efektif kurdaki gerileme Türk lirasının değer kaybettiğini gösteriyor.
Söz konusu 2008-2014 Ağustos dönemi boyunca Türkiye birikimli olarak 316.1 milyar dolarlık cari açık verdi.
Bu açığın 290.8 milyar dolarlık kısmı ödemeler dengesinde yer alan ve hisse senetleri, borç senetlerine gelen sıcak para, doğrudan yatırımlar, mevduatlar ve dışarıdan sağlanan borçlarla finanse edildi.
DÖVİZ AÇIĞI YÜZDE 108 ARTTI
2008’de 199.7 milyar dolar olan Türkiye’nin uluslararası net yatırım pozisyonu açığı yani döviz açığı 2014 Ağustos ayı sonunda 415.8 milyar dolara çıktı. (Ekim ayına ilişkin rakamları Merkez Bankası henüz yayımlamadığından ödemeler dengesi ve net yatırım pozisyonuna ilişkin verileri Ağustos ayı sonu itibarıyla veriyoruz.)
MİLYAR DOLARLARCA GİZEMLİ PARA
Söz konusu dönem boyunca ödemeler dengesi hesabında yer alan net hata noksan kaleminde (biz burada yer alan değeri kaynağı belirsiz para giriş-çıkışı olarak adlandırıyoruz) 23.2 milyar dolarlık fazla oluştu. 2008’deki 2.9 milyar dolarlık kaynağı belirsiz para çıkışını dışarıda bıraktığımızda 2009-2014 (8ay) boyunca oluşan gizemli para girişi 26.1 milyar dolar oluyor.
Diğer yandan aynı dönemde T.C. Merkez Bankası rezervlerinde de 44.1 milyar dolarlık artış meydana geldiği görüldü.
AÇIĞIN YÜZDE 28’İ KADAR YATIRIM
Ucuz ve bol paranın tüm dünyada borsaların rekor kırmasını sağladığı dönemde Türkiye’ye gelen doğrudan yatırım miktarı 88.3 milyar dolar oldu. Aynı dönem boyunca oluşan cari açıkla kıyasladığımız bu rakam cari açığın ancak yüzde 28’ine denk geliyor. 2008 ve 2014 Ağustos dönemi boyunca Türkiye’deki borç ve hisse senetlerine gelen tutar 2008’deki 3.7 milyar dolarlık çıkışı hesap dışı bırakırsak 113.8 milyar dolar oluyor.
Fakat bu durum 2014’ün son bir kaç ayında tersine dönmüş durumda. Dünya Gazetesi yazarı Alattin Aktaş’ın 30 Ekim tarihli analizine baktığımızda 2013’ün ilk 9.5 ayında Türkiye’deki devlet iç borçlanma senetleri, hisse senetleri ve repoya gelen toplam tutar 6.4 milyar dolarken bu yılın aynı döneminde 257 milyon dolarlık çıkış meydana geldi.
Recep Erçin


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.