İran'la birlikte Asya kazandı

İran ve Batı arasında 1979 yılından sonraki ilk yakınlaşma gerçekleşti. Anlaşmaya göre Tahran çalışmalarını denetime açacak, karşılığında ambargo kalkacak. Putin ve Esad, İran’ı kutlarken İsrail Başbakanı Netanyahu ‘Tarihi hata’ dedi. Obama ise sorunu silahla çözemeyeceklerini itiraf etti

İran'la birlikte Asya kazandı
14 Temmuz 2015 Salı 13:39

Birleşmiş Milletler’in (BM) beş daimi üyesi ve Almanya (5+1) ile İran arasında 18 gündür süren nükleer müzakereler her iki tarafın da memnunlukla karşıladığı bir anlaşmayla son buldu. Viyana’daki Birleşmiş Milletlere ait Austria Center binasında son toplantılarını yapan heyet nihai kararlarını düzenledikleri bir basın toplantısıyla kamuoyuna açıkladı.
Basın toplantısında ilk sözü alan Avrupa Birliği Yüksek Temsilcisi ve UAEK (Uluslararası Atom Enerji Ajansı) Başkan Yardımcısı Federica Mogherini  oldu. “Bugün tarihi bir gün” diyerek sözlerine başlayan Mogherini, “Nihai anlaşmaya vardık. Cesaret, siyasi liderlik ve kararlılık ortak anlaşmayı mümkün kıldı. Viyana’da tüm taraflarca güven oluşturmaya bir adım atıldı. Hiç kimse bu anlaşmanın kolay olacağını düşünmüyordu. Zorlukları umutlarımızla aştık. Son 10 yılda zorlu bir müzakere süreci gerçekleştirdik. UAEK işbirliği için herkese teşekkür ederim” ifadelerini kullandı. Planın her iki tarafın çıkarına olduğunu belirten Mogherini, “Bu sadece anlaşma değil, iyi bir anlaşmadır” dedi. 

İRAN'A YAPTIRIMLAR KALKACAK
Mogherini konuşmasının devamında şunları kaydetti: “İran hiçbir zaman nükleer silaha ulaşamayacaktır. Bunun karşılığında da BM ambargosu kaldırılacak. Ticaret, teknoloji, finans konularında uygulanan ambargo kaldırılacak. Mutabakat tamamıyla uygulanırsa 10 yıl süren kriz sona erecektir. Ortak çabamız henüz bitmedi, bu çabayı birlikte sürdüreceğiz” 
Mogherini’den sonra söz alan İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif  konuşmasında, “Aynı metni ben de Farsca okuyacağım” dedi ve açıklamasını Farsça yaptı.
ABD, Rusya, Çin, Fransa, İngiltere ve Almanya’nın İran ile uzlaştığı bu anlaşma 1979 yılında gerçekleştirilen İran İslam Devrimi’nin ardından Batı ile ilk resmi yakınlaşma olarak da kayda geçti.

ABD, İRAN VE RUSYA'DAN AÇIKLAMALAR GELDİ
İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani, Avusturya’nın başkenti Viyana’da İran’ın nükleer programı konusunda yürütülen müzakerelerde nihai anlaşmaya varılması konusunda devlet televizyonunda canlı yayında açıklamalarda bulundu. Nükleer müzakerelerde anlaşmaya varılmasıyla dünya ile ilişkilerde yeni bir sayfa açılacağını söyleyen Ruhani, “Anlaşma yürürlüğe girdiği gün silah ve füzeler dahil bütün yaptırımlar kaldırılacak. Bankacılık ve mali yaptırımlar, sigorta ve taşımacılıkla ilgili yaptırımlar, petrokimya ve değerli madenlerle ilgili yaptırımlar ve ekonomik yaptırımların tümü askıya alınmayacak, tamamen kaldırılacak” dedi.
ABD Devlet Başkanı Barack Obama da İran ile savaşmanın başka savaşların önünü açabileceği itirafında bulunarak “Anlaşma olmadan İran’ın nükleer silahı sınırlanamazdı Tarihi değiştirmek imkansız. Şiddet dolu bir geçmiş var. Çok insan acı çekiyor, çok fazla kan dökülüyor. Bütün sorunlara barışçıl bir çözüm bulunması gerekiyor. Küresel ekonomiyi düşünmemiz gerekiyor “ diye konuştu. 
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise “Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı  Iran’ın barışçıl nükleer çalışmalarını kanıtlamak konusunda dikkatli olacaktır. Bu İran’a uranyum zenginleştirme de dahil olmak üzere yaptırımların kaldırılması şansını veriyor. Bu anlaşma ile İran ve Rusya’nın barışçıl nükleer çalışmaları da onaylanmış oldu. İran ile ilişkilerimiz daha çok gelişecek ve dış faktörlerden etkilenmeyecektir” ifadelerine yer verdi.
Yol haritası çizildi
5+1 ile İran arasındaki nükleer müzakerelere ek olarak bir mutabakat ve yol haritası resmen açıklandı. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Genel Müdürü Yukiya Amano ve İran Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Ali Ekber Salihi’nin imzaladıkları mutabakat metnine göre aşağıdaki konularda anlaşma sağlandı:
- UAEK ve İran, bekleyen sorunları gidermek için ayrı bir düzenleme üzerinde anlaştılar. Üstlenilen faaliyetler ve bazı sorunlarıyla ilgili bugüne kadar elde edilen sonuçları kamuoyuna şeffaf şekilde yansıtacaklar.
- Birinci maddede belirtildiği gibi İran 15 Ağustos 2015 tarihine kadar, IAEA tarafından istenilen bazı soruların cevabını belgeleriyle açıklamaları gerekecek.
- İran’ın yazılı açıklamalar ve ilgili belgeleri aldıktan sonra, IAEA 15 Eylül 2015 bu bilgileri gözden geçirecek ve bu bilgilere ilişkin herhangi bir olası belirsizlikler olur ise İran‘a tekrar sorulara sunacak.
- IAEA ayrı bir düzenleme içinde İran’ın denetim şeklini kabul etti ve belirsizlikleri kaldırmak için Tahran’da düzenlenecek teknik-uzman toplantıları ve bu toplantının bilgilerini, teknik önlemleri, ilgili herhangi olası belirsizlikleri İran’a soracak, denetleyecek.
- İran ve IAEA Parchin’de bir konu ile ilgili ayrı düzenleme yapılması konusunda anlaştı.
- Tüm faaliyetler, bütün geçmişteki ve şimdiki bekleyen sorunları çözme amaçlı, 15 Ekim 2015 ile tamamlanacak.
- IAEA Genel Direktörü, bu yol haritasının uygulanmasına ilişkin Guvernörler Kurulu’na düzenli güncellemeler sağlayacak.
- 15 Aralık 2015 itibariyle, Genel Müdür 2011 direktör genel raporunun ekinde belirtildiği gibi Guvernörler, tüm geçmiş ve şimdiki seçkin sorunların çözümüne ilişkin nihai değerlendirmenin, Yönetim Kurulu İran ve Ajans arasındaki teknik toplantı raporunun verilmesi öncesinde organize edilecek.
-  IAEA Genel Direktörlüğü yazılı rapor ile, kapsamlı bir değerlendirmeyi İran’a sunacak. 

ANLAŞMA HANGİ MADDELERİ İÇERİYOR?
Ortadoğu’da önemli değişim potansiyeline sahip anlaşma kapsamında ABD, Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler’in İran’a uyguladığı yaptırımlar, Tahran’ın uzun vadeli olarak nükleer programını sınırlaması karşılığı kaldırılacak. Anlaşmaya göre, İran uranyum üretimini 19 bin düzeyinden 6,100 düzeyine düşürecek. Santrifüj üretimini ise 10 tondan 300 kilograma düsürecek. BM müfettişleri İran’da belirlenen askeri tesislere kontrol amaçlı girebilecekler.
Buna karşılık, AB bankaları ve petrol ambargosu için kısıtlamalar bir ilk adım olarak kaldırılacak. Tahran daha fazla petrol ihraç edebilecek. İran devletinin yabancı hesaplarında dondurulmuş en az 100 milyar dolara erişimi sağlanacak.
Nükleer anlaşmayı İran’ın ihlal etmesi durumunda, İran’a karşı yaptırımlar 65 gün içinde tekrar yürürlüge girecek. Anlaşma gereği, İran’a karşı BM silah ambargosu önümüzdeki 5 yıl süreyle muhafaza edilecek ve İran’ın füze programı ile ilgili yaptırımları 8 yıl daha devam edecek.

LİDERLER NASIL YORUMLADI?
ABD Dışişleri Bakanı Kerry: 
İran yükümlülüklerini yerine getirdikçe yaptırımlar  kaldırılacak. Yükümlülüklerini yerine getirmezse BM ve AB yaptırımları yeniden uygulamaya konulacak.

Rusya Dışişleri BakanıLavrov: 
ABD Başkanı Barack Obama, 2009 yılında Prag’da yaptığı konuşmada, İran’ın nükleer programı hakkında anlaşma sağlanması durumunda  Avrupa füze savunma sistemlerinin  projenin saf dışı kalacağını belirtmişti. Bundan dolayı Washington’dan bu yönde adım atmasını bekleyeceğiz.

Suriye Devlet Başkanı Esad:
İran’ı anlaşmadan dolayı kutluyorum. 

İsrail Başbakanı Netanyahu:
 Yansıyan ilk haberlere bakarak İran’la varılan nükleer anlaşmanın dünya için tarihi bir hata olduğunu söyleyebiliriz. Görüşmeler devam ederken bile  “Amerika’ya ölüm” sloganları atanlara daha da fazla taviz vermek isteyen müzakerecileri durdurmak mümkün değildir.

İngiltere Dışişleri Bakanı Hammond:
Bu anlaşmanın tamamen uygulanmasını ve İran’ın nükleer silahlara yaklaşmaktan uzak olmasını sağlayacağız. İran’ın tarihsel olarak tekrarladığı bölgedeki aktivitelerle ilgili endişelerin farkındayız. İran’ın içişlerine karışmaması için Körfez ülkelerini desteklemeyi sürdüreceğiz. 

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.