Bölgenin şansı bakir topraklar

Bartu Soral

Bartu Soral



Okunma 26 Eylül 2015, 18:38

Kalkınma Ekonomisti ve Yazar Bartu Soral’la Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da teröre karşı alınabilecek ekonomik önlemleri konuştuk. Soral, dün yayımladığımız bölümde konuya bütüncül yaklaşım gerektiğini, sanayileşmenin kamu eliyle ve bütüncül bir plan çerçevesinde gerçekleştirilebileceğini vurgulamıştı. Bugünkü bölümde, Soral’ın, bölgenin üstünlüklerine ilişkin değerlendirmelerini yayımlıyoruz.

| Güneydoğu’da ekonomi hangi sektörlerde geliştirilebilir? Tarım ve hayvancılıkta bölgenin potansiyeli hangi ölçüde değerlendiriliyor? Sanayileşmenin önündeki en büyük engel olarak ulaşım (lojistik) sorunu gösterilir, bunu çözmek çok mu zor?

Bölgenin şansı bakir kalmış tarım toprakları. İşlenmemiş, GDO’lu tohumun atılmadığı zengin verimli topraklar var. Bakın dünya nüfusu bugün 7 milyar, 50 yıl içinde 9 milyara ulaşacağı hesaplanıyor. Bu insanlar ne yiyecek? 21 ve 22. yüzyılların sektörü tarım ve hayvancılıktır, yani gıdadır.
Beslenme temel ihtiyaç. Gelişmiş ülkelerin kişi başı geliri yüksek. Doğal tarıma, doğal besine yüksek ücret ödemeye hazır. Bu bölge, doğal tarım ve hayvancılıkta önemli bir üretim merkezi olabilir.
Gelişmiş kapitalist ülkeler, ulaşımı nasıl çözmüş? Turgut Özal, demiryolları için ‘komünist işidir’ diyordu. Oysa İngiltere, Amerika gelişme döneminde demiryolu ile ulaşım sorununu çözdü ve ürünlerini her yere ulaştırdı. Bütüncül bir plan hazırlanması gerekiyor. Ulaştırma da bunun içinde. Dörtyol ve Mersin’e kadar karayolu ile gidip deniz bağlantısı sağlanıyor. Demiryolları var, ama hedef pazarlara bağlantıları eksik. Taşımacılık için hızlı trene gerek yok, bağlantı yolları ile sorunu çözebilirsin.

‘TARİH TURİZMİNE ELVERİŞLİ’
| Bu bölgenin kalkınma yönünde başka üstünlükleri de söz konusu mu? Nasıl değerlendirilebilir?
BARTU SORAL- Bence bölge tarih turizmi açısından çok elverişli. Ama şu anda o sektörde faaliyet sıfır. Mardin, Midyat, Hasankeyf, Urfa, Nemrut, Mezopotamya ovası... Tarih turizmi açısından pek çok cazip yer var. Avrupa’da köyler restore edilip kış turizmine açılıyor, yürüyüş, avcılık, doğal yöresel ürünler. Bu bölgede de buna elverişli pek çok alan var. Ama tabi Kürt kökenli yurttaşların hakkını koruduğu iddiasındaki PKK tasfiye olmadan bu bölgenin kalkınması hayal.

‘TOPRAK REFORMU KOOPERATİFLE YAPILIR’

| Cumhuriyet yönetiminin gerçekleştiremediği-tamamlayamadığı toprak reformu, günümüzde nasıl uygulanabilir?
Toprak reformu deyince akla küçük çiftçilere 2-3 dönüm toprak dağıtılması geliyor. Verimli tarım için alan büyük olacak. Tarım sanayisi hammaddesini büyük topraklardan üretilen büyük miktarla sağlar. Kooperatifçilik Türkiye’ye özgün ama disiplinli ve modern bir sisteme oturtulur ve toprak reformu toprağın kooperatiflere devriyle sağlanır. Kooperatife çiftçi de, kamu da ortak olabilir. Bunun için hazine arazileri kullanılabilir. Yeni iş alanları, bugün ağaya çalışan ırgata yeni bir alternatif sunar. Bunun yanında sosyal devlet de devreye girince ağanın fonksiyonu geriler. Şu anda ağalar, aşiret liderleri hem işveren hem de sosyal devlet fonksiyonunda. İş, sağlık, eğitim, evlenme her şey onlardan soruluyor.
Kurulacak bu sistemle zaman içinde bu ağalar modern toplum yapısı içinde fabrika sahibi olur, araziler modern tarım işletmelerine dönüşebilir. Tarım işçileri ile ilişkileri modern kapitalist ülkelerdeki ilişkiye döner. Bunu beceremeyen tasfiye olur, elenir gider. Züğürt ağa olur.

| Teşekkür ederiz!

Söyleşinin ilk bölümü: Doğu’da kalkınmanın öncüsü kamu olacak



Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.