'Mısır’daki hareket ‘Turuncu devrim’ değil!'

Samir Amin

Samir Amin



Okunma 28 Ağustos 2015, 14:16

Şafak Terzi

Mısırlı iktisatçı Prof. Samir Amin ile söyleşimize devam ediyoruz. Prof. Amin ile Türkiye’de de sıkça tartışılan bir konuyu ele aldık; ‘Arap Baharı’ olarak anılan hareketlerin, Ukrayna gibi ülkelerde yapılan Batı destekli ‘Turuncu devrimler’le farkını; CIA’nın hareketlere müdâhil olma sürecini ve ne derece başarılı olduğunu konuştuk. Gezi direnişi ile benzerlikleri olan bu hareketlerde yeni örgütlenme araçlarının rolünü, sosyal medyanın etkisini değerlendirdiğimiz söyleşimizin ikinci bölümünü dikkatinize sunuyoruz.

‘ANTİ-EMPERYALİST ÇİZGİYE GİRDİ’
Mısır’daki kitlesel halk hareketlerinin üzerinden iki yıl geçti. Bugün baktığımızda Mısır halkının taleplerinin bir kısmı karşılandı mı?
Bilmiyorum, bu soru gelecekle ilgili. Gelecek daha iyi ya da daha kötü olabilir. Ama hareketin, protestoların devam ettiğini ve özellikle anti-emperyalist boyutta bir dereceye kadar olgunlaştığını söyleyebilirim.

Hareket Sisi’yi anti-emperyalist çizgiye mi çekti?

Bu meseleyi çok net yazdım. Müslüman Kardeşler’e karşı ayaklanmış devasa büyüklükte bir hareket vardı, 2013 yılı Haziran ayının 30’unda 30 milyon kişi sokaklardaydı. Ve bu manzarayla karşı karşı kalan ordunun iki seçeneği vardı; Amerikalılara boyun eğmek ve Mursi’nin iktidarda kalmasını sağlamak -bu şekilde tabii milyonlarca kişinin üzerine ateş açmaları gerekiyordu- ya da -Sisi’nin yaptığı gibi- halkla birlikte hareket edip, Mursi’yi iktidardan indirip, çok geniş bir halk desteğinden faydalanarak, ordunun münhasır gücünü korumaktı. Mısır’da da olan buydu... Ancak durum son derece oynak çünkü Sisi -özellikle anti-emperyalizm anlamında- olumlu bazı değişikliklere mi gidecek yoksa toplumu kontrol altına almak için devletin kapasitesini yeniden mi güçlendirecek, bu henüz net değil.

‘MURSİ SİSTEMİ RAYINDA TUTMAK İÇİN GETİRİLDİ’
Mübarek’e karşı da devasa bir halk hareketi vardı, sonrasında Mursi geldi. Bu bir Amerikan müdahalesi miydi?
Evet, benim söylediğim de buydu. Emperyalizm durumdan faydalandı. Hareket çok kuvvetli ve geniş çaplıydı ancak somut ve tutarlı bir stratejisi ve siyasi hedefleri yoktu. Bu nedenle emperyalistlerin manipüle etmeleri ve müdahalede bulunmaları kolaydı, böylece sistemi rayında tutabildiler.

Mısır, Türkiye ve Tunus gibi ülkelerde gerçekleşen toplumsal hareketlerde yeni iletişim araçlarının ve sosyal medyanın çok büyük etkisi olduğu iddia ediliyor? Sizce siyasal partiler gibi geleneksel kitle örgütlenmeleri artık işlevsiz hale mi geliyor?

Tunus’taki sorun, sol hareketin içinde neredeyse tek örgütlü sosyal gücün sendikalar olmasıdır. Son derece güçlüler. Ancak siyasal partiler, orta sınıfın demokrat, laik partileri ve solun önceki yani komünist geleneği son derece zayıf. Diktatörlükler tarafından öylesine saldırı altında kaldılar ve yok edildiler ki, şu an çok zayıflar ve kendilerini yeniden inşa etmek için zorluk çekiyorlar. Bu nedenle, son derece az etkisi ya da örgütsel kapasitesi olan, bireylerden oluşan küçük gruplar olarak kalıyorlar.

Aynısı Mısır için de geçerli mi?

Evet, aynı durum Mısır’da da söz konusu.

‘CIA OLGUNLAŞMASINI ENGELLEDİ’
Arap Baharı, Batılı güçler ve George Soros gibi milyarderler tarafından desteklenen, Ukrayna benzeri renkli devrimlere benzetiliyor. Bu hareketleri, Washington’un Büyük Ortadoğu Projesi kapsamında değerlendirenler bile oldu...
(Çıkışarak) Hayır, hayır!.. En azından Mısır ve Tunus’taki Arap halk hareketleri, Batı’nın yapay oluşumları değildi, bu kesin! Bunlar patlamalardı, halkın kötü politikalara karşı çıkmak için kendiliğinden ya da yarı-kendiliğinden harekete geçmesiydi. Ayaklananlar yalnızca çalışan sınıflar, yoksullar değildi, aynı zamanda orta sınıfların geniş kesimleri de harekete dâhildi.
Ancak gelişmelere bakınca, dediğin anlamda girişimler oldu... Batılı güçler, CIA ve diğerleri hareketi manipüle edebilmek için belli bir dereceye kadar başarılı olan girişimlerde bulundular. Harekete nüfuz ettiler. Bu tür hareketlere nüfuz etmek kolaydır. Harekete nüfuz edecek ve hareketi manipüle etmeye çalışacak araçlara da sahipler. Birçok STK(NGO) ve buna benzer oluşumlar gibi...
Değişik yerlerde, şu ya da bu şekilde nispeten başarılı da oldular. Hareketin olgunlaşmasını engellemeyi başardılar.

Peki, bunu başarmalarında Batı’nın denetimindeki sosyal medyanın etkisi oldu mu?

Medya hâkim sınıflar tarafından kontrol ediliyor. Bu hareket de kendisini güçlü şekilde inşa edemedi... Çünkü bu, demokrasi demek, aynı zamanda mali kaynaklar demek, birçok şey demek. Hareket bu aşamaya erişemedi. Basında yankı buldu, bazen basın bu hareketi yansıtmak zorunda kaldı ancak bundan da fazlasını yapmadı.

‘İHVAN ÖNCE HALKIN GÖZÜNDE KAYBETTİ’
Sisi’nin Müslüman Kardeşler ve radikal İslam ile mücadelesini nasıl değerlendiriyorsunuz? Batı’da söylendiği gibi anti-demokratik olduğu söylenebilir mi?
Mısır’da kimse -neredeyse kimse- Müslüman Kardeşleri “demokrat” olarak, hatta potansiyel demokrat olarak bile görmüyor. Bir yıllık iktidarları boyunca gerçek yüzlerini gösterdiler. En çirkin diktatörler olarak, Mübarek’ten bile daha beter, herhangi birinden daha beter olan yüzlerini... Tüm bunlar İhvan hareketinin itibarının Mısır’da yerlerde sürünmesine neden oldu.

Mısır ve Tunus’tan sonra, uluslararası Müslüman Kardeşler hareketinin artık çöktüğünü düşünüyor musunuz? Emperyalizmle işbirliği halindeki Siyasal İslam artık sona mı yaklaşıyor?

Henüz tam olarak değil... Ancak Mısır’da evet, zaten bu nedenle Mısır’daki Müslüman Kardeşler terör eylemleri yapmak durumunda kaldı. Çünkü siyasi olarak yenilgiye uğradılar, ordunun müdahalesi sonucu mağlup olmadan önce, Mısır halkının ezici çoğunluğunun gözünde kaybettiler. Ama bu durum Mısır için geçerli...
Tunus’ta yenilgiye uğradıklarını düşünmüyorum. Biliyorsun, Tunus’ta herkesin içinde olduğu bir koalisyon hükümeti var; Müslüman Kardeşler/El Nahda da buna dâhil. Bunun yanında laiklik yanlıları, demokratlar vs. var, hatta komünistler bile var yani komünistlerle bile temas halindeler. Bu hükümet tabii herhangi bir şey yapma yetisine sahip değil.

Söyleşinin ilk bölümü: 'Batı, Sisi’nin Süveyş adımına ateş püskürüyor'



Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.