‘Başkanlık’ teklifine Atatürk’ün yanıtı

Beş mebus İttihat Terakki Dönemi’nden başlayarak, Kuvayı Miliye, dünyanın dördüncü büyük devrimi olan Milli Mücadele ve Anadolu İhtilali zamanlarında Mustafa Kemal Paşa ile yakınlığı olan, yakınlığını bildikleri Celal Bayar’a gelmişler.

‘Başkanlık’ teklifine Atatürk’ün yanıtı
25 Mayıs 2016 Çarşamba 11:15

Taylan Sorgun

Başınıza yeni padişah mı arıyorsunuz!
Bu tarihi sözler Cumhuriyet’in ilanı günlerinde imzasını Gazi Mustafa Kemal diye atan Atatürk’e aittir. Peki bu sözler öfke ile kimlere, ne zaman, neden söylenmişti... “...Başınıza yeni padişahlar mı arıyorsunuz” sözlerinin devamı da şöyle: “Bana o teklifinizi bir daha sakın getirmeyiniz.”

YALMAN VE ATAY
“Gazetecilik mesleğine” 1957 yılında zamanın önde gelen gazetelerinden Vatan gazetesinde başlamıştım. Başyazar Ahmed Emin Yalman, bir gün bana şu öğüdü vermişti: “İyi bir gazeteci ve ileride iyi bir yazar olmak istiyorsan yakın tarihimizi iyi bilmelisin.”
1964 yılında bedii Faik ustamın Dünya gazetesinde haber müdürü olduğum zamanlar başyazarımız Falih Rıfkı Atay da bir öğüt vermiş ve şöyle demişti: “İleride iyi bir yazar da olmak istiyorsan 1907’den 1938’e kadar olan zamanları iyi incelemelisin. Yazılarına belge koymalısın. Okura öğretmenlik yapmamalısın ve kararı okura bırakmalısın.”

NEMRUT PAŞA DİVANI
30 Ekim 1918 Mondros Teslimiyet Anlaşması ardından emperyalist işgal devletleri, Padişah Vahdettin, sadrazam Damat Ferit Nemrut Paşa Harp Divanı’nı kurdurmuşlar, bütün milliciler, millici yazarlar, komutanlar, siyasetçiler tevkif edilerek Bekirağa Bölüğü Mapushanesi’ne konulmuşlardı. Kalpakllı Kuvvacı yazar denilen Falih Rıfkı Atay ve Yalman da Nemrut Paşa Harp Divanı’nca arananlardandılar. O iki ustanın öğüdüne uyarak o zamanları yaşayanlarla konuşarak ve bir gazeteci olarak altı ayrı tek kaynak belgesel hazırladım. Yayımladım.

BAYAR VE MEBUSLAR
Şimdi Atay ustamın öğüdüne uyarak belgelerle anlatıyorum. Cumhuriyet’in ilanı günleridir. Beş mebus İttihat Terakki Dönemi’nden başlayarak, Kuvayı Miliye, dünyanın dördüncü büyük devrimi olan Milli Mücadele ve Anadolu İhtilali zamanlarında Mustafa Kemal Paşa ile yakınlığı olan, yakınlığını bildikleri Celal Bayar’a gelmişler. Bayar bana İttihatçı Dr. Fahri Bey’in de yanında ve kendi evinde şunları anlatmıştı:
“Cumhuriyet’in ilanı günlerinde beş mebus bana gelerek ‘Amerika’daki gibi başkanlık olsun, Gazi Paşamız da başkan olsun’ dediler. Kendilerine şu cevabı verdim: ‘Bunu Gazi Paşa’ya iltifat için söylüyorsanız o böyle şeyleri kabul etmez. Bunu inanarak söylüyorsanız Gazi Paşa’dan çok sert cevap alırsınız. Sakın haa böyle bir teklifte bulunmayınız’ demiştim. Anlaşılıyordu ki Gazi Paşa’ya yaranmak istiyorlar ya da bizim mücadelemizi anlayamamışlar.”
1957 yılından bu yana Türkiye’nin bütün siyasi dönemlerini arka planları ile bir gazeteci yazar olarak yazdım ve yaşadım. Hala da öyle...

KURULUŞ İLKELERİMİZE AYKIRI
Belgeselini yazdığım Altay Paşa o gün Mustafa Kemal Paşa’nın odasının yanındadır. Ve Altay, Mustafa Kemal’in en yakınlarındandır. Ve işte o beş mebus Gazi Paşa ile görüşmek için gelmiş ve içeri alınmışlardır. Söyledikleri şudur: “Gazi Paşam biz düşündük, diyoruz ki, Amerika’daki gibi başkanlık olsun siz de başkan olunuz...”
Altay Paşa’dan dinlediğime göre Gazi Paşa Atatürk’ün cevabı büyük bir öfke içinde şöyledir:
“Bakın Erzurum Kongresi neydi? Meclisti. Sivas Kongresi neydi? Meclisti. Peki siz şimdi neredesiniz? Meclistesiniz. Sizler bizim esaslarımızdan olan meclisin ne olduğunu hala idrak edememişsiniz. Her devletin bir kuruluş esası vardır. Bizim kuruluş esaslarımızın başta gelenlerinden birisi, hatta en başta geleni meclis üstünlüğüne dayanır. Siz galiba Amerika’nın kuruluş esaslarını da bilmiyorsunuz. Bizde başkanlık kuruluş esaslarımıza aykırıdır. Kaldı ki padişahlıktan yeni kurtulduk, başınıza yeni padişahlar mı arıyorsunuz? Bir daha bunun sözünü bile duymak istemem. Ne demekmiş başkanlık? “

KOMUTANLAR VE MECLİS
Beş mebus oradan pişmanlıkla ayrılmışlar. Kendi aralarında konuşuyorlarmış: “Hata yaptık, Gazi Paşa’nın bunu kabul etmeyeceğini hesap edemedik.”
Yazdığım Altay Paşa belgeselinden bir kesit de şöyle: “İkinci meclis seçimleri yapılmıştı. İşte bu ikinci meclistir ki, Cumhuriyet’i ilan edip padişahlığı ve hilafeti lağvederek Gazi Mustafa Kemal Paşa’yı Cumhurbaşkanı seçmiştir. O zamanki kanunlara göre hem kumandanlık hem milletvekilliği bir arada bulunabiliyordu. Komutanlar askerlik ödevi müsait olunca meclise gelip müzakereleri takip edebiliyorlardı.”

KURUCU KUVVET VE GÜÇ
Kuruluş zamanlarıdır. Bayar da İnönnü de bana şöyle demişlerdi:
“Kuruluş zamanlarındaki mecliste ordu komutanlar vasıtası ile meclisteki milletvekilleri yanında kurucu gücün içindeki vazifede bulunmuşlardı. Onlar da seçim bölgelerinden seçilmiş olarak gelmişlerdir.”
Zamanın kuruluş şartları ve vazifeler...

KOMUTAN ÖFKELERİ
Altay Paşa, Gazi Mustafa Kemal’e o beş mebusun taleplerini öteki komutanlara anlattığında o komutanlar da öfke duymuşlar ve şöyle demişler: “Bunlar Amerika’nın kuruluşundan habersizler galiba. Böyle bir teklifi Gazi Paşa’ya hangi cüretle götürdüler ki... Gazi Paşa doğru söylemiş, padişahlığı yeni kaldırmadık mı?”

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.