Üretilen mini böbrekler tedavide hızı arttıracak

CRISPR tekniği kullanılarak kök hücrelerden hastalık modelli mini böbrekler geliştirildi. Bilim insanlarının bu keşfi, klinik denemeler için daha hızlı ve daha iyi yollar sunulmasına olanak sağlayacak

Üretilen mini böbrekler tedavide hızı arttıracak
30 Ekim 2015 Cuma 18:48

Doç. Dr. Şehime Temel

Böbrek benzeri dokular ve hatta böbrek organoidler (mini böbrekler) kök hücre kareografisi ile geliştirilmişti. Şimdi bu teknolojilere yeni bir basamak eklendi. Genom düzeltme tekniği ile böbrek organoidler hastalık modellemeleri ve ilaç oluşturma platformları olarak geçmişte olduğundan çok daha fazla umut vaad ediyor.
Mini böbrekler insan çok potansiyelli (pluripotent) kök hücrelerinin uyarılması ile laboratuvarlarda CRISPR tekniği olarak bilinen gen düzeltme ile yapılabilmekte. Bu mini böbreklerin böbrek hastalıklarını tekrarlayabilme hünerinde olduğu onaylandı. Bu çalışma 23 Ekim’de saygın bilim dergilerinden Journal Nature Communications’da “İnsan pluripotent kök hücresi epiblast (*) sferoidlerinden elde edilen CRISPR-mutant böbrek organoidler” başlığıyla yayımlandı.
Çalışmaya göre; organoidler tübülleri (böbrek borucuğu), süzen hücreleri, ve kan damarı hücrelerini içeriyordu. Kimyasalları transport ediyor ve toksik hasara karşı insanlarda olan böbrek tübüllerinin cevap verdiği gibi cevap veriyordu. Çalışmanın yazarı, araştırmanın sonucunu “Bu çalışma, genom düzeltme tekniğinin insan böbrek hastalıklarını modelleyebilen böbrek organoidlerinin bir laboratuvar kabında (petri kabı) üretilebileceğini göstermiştir” diye ifade etti.
Yazarlar çalışmada “CRISPR/Cas9 tekniği podosit benzeri hücrelerde birleşme-bağlantı organizasyon kusurları yapan podokalsini nakavt edebilmiştir” diye belirttiler. “Polikistik böbrek hastalığı genleri olan PDK1 veya PDK2’nin yenilmesi, böbrek tübüllerinden kist olusmasına neden olur. Tüm bu işlevsel fenotipler epiblast sferoidlerdeki etkilerden farklıdır. Bu da bunların dokuya özel olduğunu göstermektedir.”

HASTALIKLI BÖBREKLER İNŞA EDİLDİ
Esasen, Kadın Hastanesi Böbrek Bölümü Başkanı ve Harvard Kök Hücre Enstitüsü öğretim uyesi Dr. Bonventre Brigham ve Washington Üniversitesi (UW) araştırmacıları tarafından yürütülen bu çalışma sonucunda sık görülen böbrek hastalıklarından polikistik böbrek hastalığı ve glomerulonefrit ile ilişkili genetik değişiklikleri olan mini böbrekler inşa edildi. Organoidler bu hastalıkların özelliklerini geliştirdi. Polikistik böbrek hastalığı genlerinde mutasyonları olan böbrekler tübüllerden kistler oluşturdular. Glomerulonefrit ile ilişkili podokalsin geninde mutasyonu olan organoidler, filtreleme-süzme yapan hücreler arasındaki bağlantıları kaybetti.
Çalışmanın kıdemli yazarı Dr. Joseph Bonventre “İnşa ettiğimiz genetik değişiklikli mini böbrekler, tek bir gende mutasyon ile sonuçlanan böbrek yapısında bozukluk meydana getiren insan böbrek hastalıklarının daha iyi anlaşılabilmesini sağlayacak. Bu hastalıkları tedavi etmede yeni modellere olarak hizmet verecek” dedi.
Çalışmanın başyazarı ve UW’de yardımcı doçent olan Benjamin Freedman çalışmayı şu sözlerle özetledi: Genetik olarak tasarlanmış mini böbrekler, insan hastalıklarının daha basit bileşenlere özetlenerek bir petri kabında yeniden inşa edilebileceğini gösterdi. Bu teknik, bir petri kabında klinik denemeler için daha hızlı ve daha iyi yollar sunarak insanlarda çalışabilecek veya işe yarayacak ilaç ve terapilerin test edilebilmesine olanak sağlayabilecek.

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.