İnsanı daha zeki yapan 8 gen

Bilim insanları, anahtar beyin bölgelerinin boyutlarına karşılık gelen DNA’daki tek harf (nükleotid baz) değişikliklerini inceledi. Araştırmacılar, beynin birçok kısmının boyutları ve genel bilişsel yetenek arasında güçlü bir bağ olduğunu belirtti

İnsanı daha zeki yapan 8 gen
30 Ocak 2015 Cuma 18:27

Şehime G. Temel
Hayvanlar aleminde, insanlar büyük beyinleri ile bilinir. Ama tüm beyinler eşit değildir. Bunun nedeni ile ilgili yeni ipuçlarına ulaşıldı. Araştırmacılar, anahtar beyin bölgelerinin boyutunu belirlemeye yardımcı sekiz genetik varyasyon (genetik değişiklik) ortaya çıkardı. Yapılan çalışmada yer almayan San Francisco California Üniversitesi’nde genetikci ve pediatrist Dr.Stephan Sanders, bu varyantların (genetik değişkenlerin)”insanlığın genetik özünü” temsil edebileceğini dile getirdi.
Bu sonuçlar, 33 ülkeden yaklaşık 300 bilim insanını kapsayan işbirliği ENIGMA’nın (Nöro Görüntüleme Genetiğinin Meta-Analiz yoluyla artırılması) ilk çıktısıdır. Çoğu başka nedenlerden dolayı toplanmış olan genetik ve diğer bilgiler ile birlikte 30 binden fazla kişinin MR taramalarına katkıda bulundular. Dr. Sanders “Bu çalışma Herkül vari bir çabayı göstermektedir” diyerek sözlerine devam etti.
FAZLA DOKU DAHA İYİ
Los Angeles Güney Kaliforniya Üniversitesi’nden nörobilimci Paul Thompson; neredeyse hiçbir şey bulamadıklarını düşünürlerken, en sonunda genomda beyni oluşturmaya yardım eden duyarlı/etkin noktaları bulduklarını belirtti. Analizler için, Thompson ve arkadaşları anahtar beyin bölgelerinin boyutlarına karşılık gelen DNA’daki tek harf (nükleotid baz) değişikliklerine baktılar. Bunlardan biri, anıları depolayan ve öğrenmeye yardımcı olan hipokampus bölgesiydi.
Diğeri ise kaudat nükleus; bisiklet binmek, bir enstrüman çalmak, veya araba kullanmak gibi düşünmeden yaptığımız eylemleri yapmamızı sağlar. Üçüncüsü putamen, yürümek, koşmak ve motivasyonun yanısıra vücudu hareketli kılan bölgedir. 
Araştırmacılar düşünmemizi sağlayan ve diğer hayvanlara oranla insanlarda daha büyük olan neokorteksi incelemeye çalışmadılar. Üzerinde yarıklar olan ve bir kişiden diğerine çok farklılıklar gösteren neokorteksi laboratuvarlar arası standart biçimde ölçmek gerçekten zordur. 
Araştırmacılardan Dr. Thompson, beynin birçok kısmının boyutları ve genel bilişsel yetenek arasında güçlü bir bağ olduğunu belirtti: “Daha fazla beyin dokusu olması daha iyidir.”
Alzheimer gibi hastalıklarda hasar hipokampusdayken, Parkinson hastalığı ise, putameni bozar. Araştırma ekibi beyin dokusunu yüzde 1.5 azaltan 8 harf varyasyonu buldular. Bu değişiklik kalıtılan harfe bağlı olarak fark ediyordu. Thompson ve ekibi bu çalışmayı online olarak 21 Ocak’ta Nature’da yayınladılar. Bazı harf varyantları genin içindeyken bazıları ise anahtar genlerin yanındaydılar.
BEYİN HÜCRESİ ÜZERİNDE ETKİLİ GENLER 
En etkili beliren gen, KTN1, putamende beyin hücrelerine nereye gideceğini söyleyen gendir. Putamende kolon ve bağışıklık kanserlerine neden olan genlerle ilişkili iki ek varyant; bu beyin bölgesinde hücre sayısını düzenliyor. Kalan beş gen; kontrolsüz giderse beyin bölgelerini azaltan doğal bir süreç olan programlı hücre ölümünü bloke etmek gibi önemli işleve sahip.
Dr. Stephan Sanders, “8 genin birçoğu beyin gelişimi sırasında aktifdir ve otizm ve şizofreni gibi nöropsikiyatrik hastalıklarla ilişkilidir” dedi. Ayrıca Sanders, ENIGMA araştırmacılarının beynin bazı kısımlarının boyutlarının bu hastalıklarla ilişkisi olup olmayacağına bakacaklarını ümit ettiğini vurguladı. Londra Üniversitesi’nde gelişimsel bilişsel nörobilimci olan Faraneh Vargha-Khadem; araştırma sonuçlarını yorumladı: “Bu varyantlar için genetik test klinisyenlere çok fazla yardımcı olamaz. Hastalara tanı koymak için beynin içinde veya genin içinde ne var diye değil, hastanın gösterdiği belirtilere göre yola çıkarsın. Buna rağmen bu yapıların genetik varyantlara sahip olduğunu bilmek güzel.”
Genler, beyin yapısı ve davranış arasındaki bu ilişki bir gün klinisyenler için yararlı olabilir ve hekimleri uyarabilir.

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.