Büyük Devrim 56 yaşında

27 Mayıs devriminin önderlerinden, İşçi Partisi Genel Başkan Yardımcısı Suphi Karaman, Türkiye’nin yakın tarihinin devrimci kurucularındandır.

Büyük Devrim 56 yaşında
27 Mayıs 2016 Cuma 11:15

Hikmet Çiçek
[email protected]

27 Mayıs devriminin önderlerinden, İşçi Partisi Genel Başkan Yardımcısı Suphi Karaman, Türkiye’nin yakın tarihinin devrimci kurucularındandır. (15 Nisan 2004 günü yitirdik.) Suphi ağabey ile 27 Mayıs 1960 Devrimi hakkında uzun uzun konuşabilme şansım oldu. Bir kısmı Aydınlık’ta yayımlandı. İşte Karaman’la yaptığımız söyleşilerden biri.

| Ağabey 27 Mayıs’ın örgütlenmesi ne zaman başladı? 1954 seçimlerinden sonra Kasım ayında Tuzla’da iki yüzbaşının Uçaksavar Okulu’nda aldıkları kararla mı? 1955 Ekim ayında Harp Akademisi’ndeki örgütlenmeyle mi? Yoksa 1956 yılının ilk aylarında Ankara’da bir araya gelen dört kurmay subayla mı? Ya da1956 yılının Temmuz ayında Beşiktaş İskele Gazinosu’nda büyük bir grup halinde toplanan subaylarla mı?
“Hiç birisi değil” diyor, Suphi Karaman. “Silahlı Kuvvetlerde 1955’lerden itibaren emir-komuta zincirinin dışında oluşumlar başladı. Bu oluşumları çok yakından izliyordum. Bunlar küçük gruplaşmalardı ve bir ihtilâl meydana getirebilecek boyutlarda değildi. Faaliyetler ve örgütlenmeler gevşekti, bir ihbarda ele verilecek yapıdaydılar, nitekim öyle oldu. Açığa çıkarıldılar. Bunun üzerine Silahlı Kuvvetlerde bu türlü hazırlıklar durdu.”

| Daha sonra?
“1958-1959’lardan itibaren ordu içinde gizli örgütlenmeler yeniden başladı. Çeşitli gruplar oluştu ve grupların tümü, Demokrat Parti’nin baskı rejimine karşıydı.”
Suphi Karaman’ın da içinde bulunduğu grup, 1958 sonu ve 1959 başından itibaren programını, ilkelerini netleştirdi. Bu grubun amacı, baskıcı rejimi sona erdirmek, “demokrasiyi bunalımdan kurtarmak”, özgürlükler rejimini yeniden kurmak ve bu özgürlüklerin anayasal teminat içine sokulmasını sağlamaktı. Kemalist Devrim’in tıkanan yolunu açmak istiyorlardı. Amaçları, “kansız” bir devrimden sonra iktidarı hemen sivillere devretmekti. Karaman, “Benim bulunduğum grup içinde hiçbir insan bunun aksini iddia edemez” diyor.

İLK ÖRGÜTLENME NASIL BAŞLADI?
27 Mayıs’ın “Merkez Komitesi”nin ilk örgütlenmesi, Kurmay Yarbay Sadi Koçaş ve Kurmay Binbaşı Suphi Karaman’la başladı. Karaman, 1959 yılının Ağustos ayında yarbay oldu. İkisi de, devrimin başarısı için gizli örgütlenmenin mümkün olduğu kadar dar tutulmasını savunuyorlardı. Aşırı genişlik, yenilgi demekti.
Koçaş ve Karaman, ihtilalin başarısı için, ordu içinde birleşilebilecek bütün güçlerle birleşmeyi, askerler arasında sevilen, saygın bir generalin harekatın başında olması gerektiğini düşünüyorlardı. Böyle bir kişinin varlığı, Silahlı Kuvvetler içinde, ihtilal için gerekli olan kilit noktalara devrimcilere yakın isimleri yerleştirmekte büyük yararı olacaktı.
“Böyle bir komutan bulmak konusunda Sadi Koçaş’la aynı fikirdeydik. Kıtalarla, birliklerle daha çok teması olan bendim. Koçaş, daha büyük karargahlarda görevliydi.”
Sadi Koçaş, 1959 yılının Şubat ayında Batı Almanya’da yapılan bir NATO manevrası sırasında konuyu Kara Kuvvetleri Komutanı Cemal Gürsel’e açtı. Ve Gürsel harekata katılmayı kabul etti. İhtilalciler en önemli adımı atmışlardı.

“İHTİLAL BAŞLADI”
Kara Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Cemal Gürsel’den ilk istenen, Osman Köksal’ın, Kara Kuvvetleri Personel Başkanlığı Erkan Şubesi Müdürlüğü’ne getirilmesi oldu. Erkan Şubesi çok önemli idi. Ordu içindeki kritik görevlere kimlerin atanacağına Erkan Şubesi karar veriyordu. Silahlı Kuvvetler içindeki bütün atamalar bu şube tarafından gerçekleştiriliyordu. Artık kilit mevkideki görevlere Kemalist subaylar getirilebilirdi.
Suphi Karaman o dönemde Diyarbakır’da 7. Kolordu Komutanlığı’na bağlı bir kıtada komutanlık yapmaktaydı. Sadi Koçaş, Köksal’ın Erkan Şubesi Müdürlüğü’ne getirildiği haberini bir şifreli mektupla Karaman’a haber verdi. Karaman, bunu duyduğunda sevincinden yerinden hopladı. “İhtilal başladı” diye düşündü. Bu haberin üstünden iki ay geçmeden Karaman, Ankara’ya ABC okulunda bir buçuk ay sürecek olan Nükleer Silah Kursu’na çağrıldı. Kıta görevindeyken bir kurmay subayın kıtadan kursa gitmesi o güne kadar görülmüş bir şey değildi. Ama Erkan Şubesi’nin başındaki komutan öyle istiyordu!
Ankara’daki ilk gizli toplantı, Sadi Koçaş’ın evinde yapıldı. Koçaş’ın kiracı olduğu evin sahibi, daha sonra onlara katılacak olan Kurmay Yarbay Sami Küçük’tü. Bir yıl sonra 27 Mayıs Devrimi’ni gerçekleştirecek olan Merkez Komite’nin çekirdeğini bu isimler oluşturdu.

VE DEVRİM
27 Mayıs 1960 sabahı saat 03. 45’te Çankaya tepeleri gerisinde tanyeri ağarıyordu. Devrimin önderlerinden genç Kurmay Yarbay Karaman, Harp Okulu’ndan ayrılıp görevi başına koşarken Atatürk heykeline baktı. “Sanki yaptıklarımızı izliyor” diye düşündü.
Son söz Karaman’ın: “6 Ocak 1961 günü Kurucu Meclis açılırken, öğleden evvel Milli Birlik Komitesi adına 5 kişilik bir heyet Anıtkabir’e çiçek koydu. Heyetin en yüksek rütbelisi bendim. Heyet başkanı olarak Anıtkabir defterini imzalıyorum. Son cümlesi hatırımda. ‘ Atam izindeyiz”  

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.