Yurtsever emekçinin usta yazarı: Gorki

Asıl adı Aleksey Maksimoviç Peşkov olan Gorki’yi ölümünün 80. yılında en derin minnet duygularıyla anıyoruz.

Yurtsever emekçinin usta yazarı: Gorki
20 Haziran 2016 Pazartesi 11:44

Aydan Ay

Asıl adı Aleksey Maksimoviç Peşkov olan Gorki’yi ölümünün 80. yılında en derin minnet duygularıyla anıyoruz. “Acı” anlamına gelen Gorki adını almasından da belli ki, gerçekçiliğin bu büyük ustası, yazı yaşamına edebiyat için her türlü acı çekerek emekçileri acılarından kurtarma davasını üstlenerek girdi. İki yüzyılın kesişme noktasında romanları ve oyunlarıyla sosyalist gerçekçiliği biçimlendirmeye yöneldi.
Yazarlığının bu en atak döneminde Tolstoy ve Çehov’la tanışır. 1905 - 1907 yıllarında Gorki, eserleriyle edebiyatta zirveye yükselir. 1906 yılında yazdığı “Ana” adlı romanıyla, edebiyatta ilk kez devrimci proletaryanın, burjuva düzenine karşı savaşını sergiledi.
Gorki, 1917 Ekim Devrimi’nden sonra sosyalist kültürün yapılanmasında öncü bir rol oynadı. İlk işçi - köylü üniversitesinin kurulmasına emeği geçti. Birçok aydınla yazışarak onları Rusya’daki sosyalist devrimi desteklemeye çağırdı. Edebî portrecilikte yaratıcılığı ve yazdıklarıyla birikime çok önemli katkılar sağladı: Tolstoy’un portresiyle başladı, sonra Çehov’u, Mihaylovski’yi, Korolenko’yu yazdı. Bunu Lenin, Kamo, Krasin’in portreleri izledi.
1968’de Ararat Yayınevi’nden Zeyyat Özalpsan çevirisiyle çıkan “Mektuplar” adlı kitabında, Gorki’nin olağanüstü bir mektup koleksiyonu olduğunu görürüz: Tolstoy’dan Çehov’a, R. Rolland’dan Lenin’e, U. Sinclair’den Stefan Zweig’a nice önemli yazar ve devrimci kişiye Gorki tarafından yazılmış mektupları okurken, onun örgütleyici ve dost yanını görüyoruz. Gorki’nin Türkçe’de romanlarının yanı sıra yayınlanmış önemli kitaplarından biri de, “Edebiyat Yaşamım” adlı yapıttır. Bu kitapta Edebiyat Yaşamım, Edebiyat Üzerine Yazılar, Yazınsal Portreler, Edebiyat Üzerine Mektuplar yer alıyor. Gerçekçiliğin büyük ustası Gorki, Edebiyat Yaşamım kitabında (Payel Y., Kasım 1978, çev.: Şemsa Yeğin), genç yazarlara yönelik izlenmesi gereken tutumu belirleyerek bu olguda da günümüze ışık tutuyor, dahası yazarın değiştirici özelliğini de tanımlıyor:
“Eleştirmenlerin yazarlarla ilişkilerinde ve onlardan söz ederken kullandıkları dil, genellikle son derece yersiz; üstelik genç yazarları incitici nitelik gösteren bir ‘üstünlük’ duygusunu yansıtıyor. Bu benim, ‘patron ahlakına’ bağımlı olup olmadıkları sorusunu eleştirmenlere sormama yol açıyor: Eleştirmenler kendi yeteneklerinin çok üstün olduğuna mı inanıyorlar?
“Benim görüşüme göre, gerçekçilik, bireyi iyice ihtiyarlamış olan dar görüşlülükten ve bireycilikten sosyalizme varan yolda, gelişmesinin süreci içinde ele alırken onu yalnızca bugünkü haliyle değil, yarın olması gerektiği ve olacağı biçimiyle de ele alırsa, bu güç görevi başarıyla yerine getirebilir.” (s. 162)
Gorki, sosyalist gerçekçi yöntemiyle yarattığı yapıtları ve kahramanlarıyla ölümünden seksen yıl sonra da yapıtlarını elimizden düşürmediğimiz bir yazar olmayı sürdürüyor, sürdürecek...

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.