Fortune Global 500 (2016) ile küresel ekonomiye bakış


Melih Baş

Melih Baş

Okunma 24 Ağustos 2016, 09:20

Fortune dergisi Küresel 500 Büyük Şirket (KBBŞ) sıralamasını yayınladı. Genel bulgular şöyle: KBBŞ’nin toplam gelirleri, yüzde 11.5 oranında azalarak 27.6 trilyon dolara; toplam kârları da yüzde 11.2 oranında azalarak 1.48 trilyon dolara gerilemiş. Toplam gelirlerin dünya GSYH’ya oranı da düşmüş (yüzde 40.1’den 37.8’e) / Özsermaye tutarları yüzde 2.6 erimeyle 14.7 milyara inmiş! / İstihdamın en büyük kısmı (yüzde 10.3’ü) ticari ve mevduat bankalarında (Finansallaşmış kapitalizm!) / Çizelgeye 23 yeni şirket girmiş. / Kadın CEO’ların sayısı 14’ten 12’ye düşmüş. Bu gerilemenin nedenleri olarak, ABD şirketlerinde değerlenmiş doların da etkisiyle düşen dışsatım gelirleri; Çin ekonomisindeki yavaşlama ve iç piyasaya yönelme; Petrol fiyatlarında Rusya’ya karşı yumuşak güç kullanımı bağlamındaki kasıtlı fiyat düş(ür)meleri nedeniyle petrol şirketlerinin gelirlerinin azalması sayılabilir.

EKSEN DOĞU’YA KAYIYOR
Malların küresel akışının dünyanın GSYİH içindeki payı geçen yıl sabit kalmış (yüzde 24.6). Mallar ve para dolaşmıyor, bilgi dolaşıyor! Dijital küreselleşme evresine geçiyoruz. 2005-2012 arasında sınırlararası el değiştiren online veri miktarı 18 kat artmış! 2025’e dek yüzde 700 daha artacakmış. Bu akışın etkisi, 2014’te 7.8 trilyon dolarlık bir değer yaratımı; dünyanın GSYİH’nın yüzde 10’u!
Değerlenen dolar nedeniyle, ABD dışı şirketlerin gerçek başarıları, gelirler yıllık ortalama kurdan ABD dolarına çevrildiğinden ciddi biçimde gölgelenmiş. Asya ve Ortadoğu şirketlerinin gelirlerindeki artış dolarla yüzde 5.8, yerel para birimiyle yüzde 11! KBBŞ bağlamında iktisadî eksenin Asya ve Ortadoğu’ya kaydığı net! ABD dolarındaki değerlenme iki yıl daha sürmesi bekleniyor. Bu durum, ABD’nin ticaret açığını büyütecek, büyümesini ve istihdamını, rekabet gücünü ve hatta iç pazar payını düşürecek.
Küresel ticarete karşı korumacılığın gelişeceği, komşularla yerel para birimiyle veya dolar dışı ortak para birimleriyle dış ticaretin artması bekleniyor. ABD’li şirketlerin maliyet azaltımında klasik uygulaması olan işçi çıkarmalar artacak!
20 yıldır çizelgede olup, iki yıldır da sıralamada birinci olan WAL-MART sırasını yine korumuş. (Geliri 482.13 milyar USD, kârı da 14.7 milyar USD). Finansallaşan kapitalizmde ortaya çıkan eğilimlerden biri de Walmartism. (Parekende şirketlerinin sanayi şirketlerine hükmetmesi, bkz. C. Fishman: WAL- MART ETKİSİ adlı kitap). WAL-MART’ı izleyen şirketler sırasıyla STATE GRID (Çin), CHINA NATIONAL PETROLEUM (Çin), SINOPEC GROUP (Çin), ROYAL DUTCH SHELL (Almanya), EXXON MOBIL (ABD), VOLKSWAGEN (Almanya), TOYOTA MOTOR (Japonya), APPLE (ABD), BP (Britanya).

GELİRDE ÇİN, KÂRDA ABD
33 ülkeye dağılan KBBŞ’de 134 şirket ABD’den, ikinci 103 şirket ile (10 yıl önce 19!) Çin. BRIC (122)+Türkiye (1, Koç Holding) toplamı ise 123 şirket!
Gelirler sıralamasındaki ilk 10 şirketin üçü Çin’den ve kamu şirketleri! Ancak borçlarının da oldukça yüksek olduğu belirtiliyor. Kâr sıralamasındaki ilk 10 şirketin beşi ABD’den, dördü Çin’den, biri de Japon şirketi Toyota. Kâr sıralamasındaki birinci Apple (kâr 53.4 milyar USD, değişimin yüzdesi ise yüzde 35.1). Hem gelirlerini (+ yüzde 1418.7) hem de kârını (+ yüzde 3810.3) en çok artıran şirket ise Güney Kore şirketi SK Holdings. Grubun Türkiye’de de Doğuş Grubu ile birlikte ortak olduğu bir yatırım şirketi var: DGSK
Sonsöz: Geliri ya da kârı en çok olan şirketler en değerli markaların da sahibi mi,acep? Marka değerleri itibariyle ilk 10’a giren şirketlerden sadece ikisi örtüşüyor: Toyota ve Apple!
Niye acaba?
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.