Yellen, piyasayı ‘lafla’ yönetti

Janet Yellen başkanlığındaki FED, son 5 toplantıda piyasaları sözlü yönlendirme ile idare etti. Varlık alımları bittiğinde Haziran 2015’te ilk faiz artırımına gidileceği belirtiliyordu. Şimdi ise Eylül ayı gündemde...

Yellen, piyasayı ‘lafla’ yönetti
21 Haziran 2015 Pazar 14:54

Recep Erçin
ABD Merkez Bankası FED Başkanı Janet Yellen, ABD Senatosu’nca başkanlığı 2014 yılı Ocak ayının ilk haftası onaylandıktan sonra, Şubat ayı başında eski başkan Ben Bernanke’den görevi devraldı. 28-29 Ocak’taki FED FOMC (Açık Piyasa Komitesi) toplantısında ise Yellen Başkan Yardımcısı idi. FED, Mart 2014 ve Haziran 2015 döneminde Yellen başkanlığında toplam 11 FOMC toplantısı gerçekleştirdi.
Önceki Başkan Bernanke döneminde (2006-2014), 2008 krizi ile birlikte parasal genişleme kararı alınmış, 2014’ün Ekim ayına kadar da sürdürülmüştü. Parasal genişleme döneminde FED’in bilançosu 4 katına çıktı. Buna göre parasal genişlemenin bittiği 2014 Ekim ayı sonunda bilanço 4.4 trilyon dolara ulaştı.
FAİZ ARTIŞI GELMEDİ
Yellen’in başkanlığı döneminde geçen 11 toplantının 6’sında FED, daha önce uygulamaya konulduğu gibi piyasaya verdiği parayı kademeli olarak indirdi. Varlık alım programı olarak adlandırılan parasal genişlemenin tamamlandığı Ekim 2014’ten sonraki 5 toplantıda da gözler normalleşme sürecine yani ilk faiz artırımının ne zaman başlayacağına çevrildi.
Yellen ise 8 aydır “sözlü yönlendirme’’ adı verilen yöntemle piyasaları yönlendirdi. Adeta lafla peynir gemisi yürüttü. FED’in yüzde 2 enflasyon ve yüzde 5 işsizlik oranı hedefi toplantılarda belirleyici oldu. Buna ekonomideki aktivite de eşlik etti. Yellen, Şubat ayında ABD Kongresi’nde yaptığı konuşmada, “Sözlü yönlendirme FED’i sıkılaşma için bir zaman çizelgesine hapsetmeyecektir” mesajını vermişti.
2008 krizinden bu yana FED politika faizini 0 ile yüzde 0.25 aralığında tuttu. Parasal genişlemenin bittiği dönemde normalleşme sürecine geçişte ilk faiz artışının Haziran 2015’te yapılacağı belirtiliyordu. Ancak öyle olmadı. FED, 16-17 Haziran’daki toplantısında faizlere dokunmadı.
FAİZLERİ BASKILIYOR
FOMC toplantısı sonrası yayımlanan kararlar ve Başkan Yellen’ın konuşmalarıyla para politikasında bir araç olarak kabul edilen “sözlü yönlendirme’’ tercih edildi. Her FOMC toplantısı öncesi ve sonrası dolar kuru dalgalandı.
FED’in tüm dünyayı lafla yönlendirdiği döneme ilişkin değerlendirmede bulunan ekonomist Nazif Ekzen, “ABD tek başına, faizleri artırabilirim söylencesi ile tüm dünyadaki kısa vadeli faiz oranlarını belirlemekte ve baskı altında tutmaktadır. Geçmişte hiç bir ülke böyle bir güce sahip olmamıştı’’ dedi.
FED BU İŞİN KİTABINI YAZDI
FED’in politikalarını yakından takip eden Hürriyet yazarı ekonomist Uğur Gürses, “Çok profesyonelce, ölçülmüş biçilmiş bir iletişim politikasıyla yürütüyorlar. Bu devasa bir transatlantik gibi. Kaptan talimatı verdiği zaman gemi hemen rotasını değiştiremiyor. Kaptan talimatı veriyor Herkes bunu duyuyor. Yarım saat, bir saat sonra yeni rotasına oturuyor’’ dedi.
Gürses, “Tapering’ denilen süreçle satın alınan tahvil miktarını azaltma süreci başladı. Sonra bunu durdurma süreci başladı. Bu durduktan sonra da faizi artırma süreci başladı. Süreç diyoruz çünkü artırma başlamadı. Bu süreçlerin hepsinin, olabildiğince uzun bir mesafeden iletişimini yaparak; bunu yapacağız diyerek yapıyorlar’’ ifadelerini kullandı. İlk faiz artırımı geldikten sonra FED’in bilançosunu küçültme dönemine gireceğini kaydeden Gürses, “FED acemice davrandı, şunu dikkate almadı’’ gibi söylemlerin uydurma olduğunu belirtti. Eski bir Merkez Bankası çalışanı da olan Gürses, şu değerlendirmeleri yaptı: “Şöyle düşünün, bunlar para politikasının kitabını yazmış adamlar. Ve her şeyi ölçüp biçerek modern teknikler kullanıyorlar.
ORKESTRAYI YÖNETMEK
Bir politika kararı veriyorsan onun etkileri işlemeyecekse bunu getiren başka bir faktör varsa onu dikkate alırsın. En önemlisi de merkez bankaları geçmişe değil geleceğe bakarak karar alırlar. Merkez bankaları dikiz aynasına bakarak karar vermez. İleriye bakarlar. Çünkü alınan bir faiz kararı 6 ay sonrayı etkiliyor. Çok başarılı bir iletişim politikası izlediklerini düşünüyorum. Sözlü yönlendirme şöyle yani kaşla gözüyle orkestrayı idare etmek gibi bir durum.’’
SON 5 TOPLANTI
Aralık 2014’teki toplantı sonrası önceki kararlarla benzer şekilde maksimum istihdam ve fiyat istikrarı vurgusu yapıldı. Para politikasında normalleşme için “sabırlı’’ olunacak dendi.
Ocak 2015’teki toplantıda FED yine faiz artırımı konusunda “sabırlı’’ olunacağı mesajı verdi. Açıklamada dikkat çeken noktalardan biri uluslararası gelişmelerin takip edildiğinin belirtilmesi oldu.
Mart 2015’teki toplantıda ise, FED “sabırlı’’ olunacağına dair ifadeyi kullanmazken, Yellen “sabırlı” ifadesini kaldırmalarının sabırsız olacakları anlamına gelmediğini söyledi. Faiz artışının zamanlamasının ise verilere bağlı olacağını belirten Yellen “Haziran’da faiz artışı ihtimalini göz ardı edemeyiz” mesajı verdi.
Nisan 2015’teki toplantıda istihdam piyasasındaki iyileşmenin arttığının görülmesi ve enflasyonun yüzde 2’lik hedefe doğru yükseleceğine güvenebildikleri takdirde faiz artışı yapacağı taahhüdü yinelendi. 2006’dan bu yana ilk kez bu yıl faiz artırmayı bekledikleri ifade edilerek, bu kararın veriye göre belirleneceğini söylendi.
Haziran 2015 toplantısı sonrası konuşan Yellen, “Faiz artışına başlamadan önce ılımlı büyümenin süreceğine yönelik kesin veriler görmek istiyoruz” mesajı verdi. Faiz artışında izlenecek genel yolun piyasalar için daha önemli olması gerektiğini belirten Yellen, ilk faiz artışının zamanlamasına gereğinden fazla önem verildiğini ifade etti.

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.