Yatırımsız büyüme

Türkiye ekonomisi yılın ilk üç ayında yüzde 4.8 büyüdü. Yatırımlardaki gerileme ise sürdü. Dolar bazında milli gelir çeyreklik bazda son 6 yılın en düşük seviyesine indi.

Yatırımsız büyüme
11 Haziran 2016 Cumartesi 11:38

Aydınlık / Ankara
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), yılın ilk üç aylık dönemine ilişkin büyüme rakamını yüzde 4.8 olarak açıkladı. Ekonomistler büyüme rakamının inandırıcı olmadığını bildirdi. Türkiye ekonomisinin 2016 yılı ilk çeyrek büyüme rakamları belli oldu. TÜİK tarafından yapılan açıklamada, bu yılın ilk üç ayında GSYH değerinin sabit fiyatlarla yüzde 4.8 arttığı belirtildi. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sabit fiyatlarla büyüme önceki çeyreğe göre yüzde 0.8 oldu. İlk üç aylık dönemde özel sektör harcamaları büyümeye yüzde 4.7 katkı sağlarken, kamu sektörü harcamalarının büyümeye katkısı 1.2 düzeyinde kaldı. Büyümede iç talebin etkisi 6.4 düzeyinde gerçekleşirken net dış talep negatif oldu. Yüzde 1.5 negatif etkinin çevre ülkelerde yaşanan sorunlardan kaynaklandığı bildirildi.

SEKTÖRLERİN BÜYÜMEYE KATKISI
TÜİK’in açıkladığı büyüme ile ilgili bazı veriler şöyle: “Üretim yöntemiyle gayrisafi yurtiçi hasıla tahmininde, 2016 yılının birinci çeyreği bir önceki yılın aynı çeyreğine göre, cari fiyatlarla yüzde 12.5’lik artışla 499 milyar 315 milyon TL oldu. Tarım sektörünü oluşturan faaliyetlerin toplam katma değeri,
2016 yılının birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre, sabit fiyatlarla yüzde 2.7’lik artışla 1 milyar 447 milyon TL, cari fiyatlarla yüzde 8.6’lık artışla 18 milyar 937 milyon TL olarak gerçekleşti.
Sanayi sektörünü oluşturan faaliyetlerin toplam katma değeri, 2016 yılının birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre sabit fiyatlarla yüzde 5.9’luk artışla 10 milyar 785 milyon TL, cari fiyatlarla yüzde 12.3’lük artışla 120 milyar 354 milyon TL oldu.Hizmet sektörünü oluşturan faaliyetlerin toplam katma değeri, 2016 yılının birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre, sabit fiyatlarla yüzde 5.1’lik artışla 19 milyar 884 milyon TL, cari fiyatlarla yüzde 12.5’lik artışla 301 milyar 633 milyon TL olarak hesaplandı.

TÜKETİMDE HIZLI ARTIŞ
Hanehalklarının nihai tüketim harcamaları, 2016 yılının birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre, cari fiyatlarla yüzde 12.8’lik artışla 355 milyar 739 milyon TL, sabit fiyatlarla yüzde 6.9’luk artışla 22 milyar 405 milyon TL olarak belirlendi.
Devletin nihai tüketim harcamaları, 2016 yılının birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre, cari fiyatlarla yüzde 21.1’lik artışla 81 milyar 218 milyon TL, sabit fiyatlarla yüzde 10.9’luk artışla 3 milyar 572 milyon TL’ye yükseldi.
Gayrisafi sabit sermaye oluşumu, 2016 yılının birinci çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre, cari fiyatlarla yüzde 13.1’lik artışla 104 milyar 376 milyon TL, sabit fiyatlarla yüzde 0.1’lik azalışla 7 milyar 42 milyon TL oldu.


‘MAKİNE YATIRIMINDA KÜÇÜLME VAHİM’
Büyüme rakamlarını değerlendiren Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aziz Konukman sektörlerde yaşanan gelişmelerin TÜİK’in açıkladığı büyüme rakamlarını doğrulamadığını bildirdi. Dünya Bankası’nın birçok ülke ile ilgili tahminlerini revize etmesine rağmen Türkiye ile ilgili 2016-2017 rakamlarını revize etmediğine dikkat çeken Konukman, “Turizm sektörü dibe vurmuş durumda. Turizm bölgelerinde işletmeler hâlâ işyerlerini açıp açmamayı tartışıyor. Rusya ile yaşanan kriz tarımı çökertti. İşsizlik rakamları ortada. Üretime yönelik yatırımlar durmuş. İhracatta sıkıntı var. Net ihracatın katkısı negatif. Bütün göstergeler kötü iken açıklanan 4.8 büyüme rakamında soru işaretleri var. Bana inandırıcı gelmiyor” dedi.

İNŞAATLA BÜYÜME
Özel sektörün makine ve teçhizat yatırımlarında yüzde 4.7, devletin makine ve teçhizat yatırımlarında yüzde 1.9 küçülme olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Konukman, “Özel sektör ve devletin makine ve teçhizat yatırımlarındaki küçülme önümüzdeki dönem açısından vahimdir. Makine ve teçhizata yatırım yapmadan üretimi nasıl arttıracağız? Açıklanan verilere göre inşaat yatırımları yüzde 8.2 artmış. Bu son çeyrekte yüzde 2.5’tu. İnşaatla büyümüşüz” diye konuştu.

LİMİT DOLUYOR
TÜİK’in açıkladığı büyüme verilerinin iç talebe bağlı bir büyüme olduğunu da vurgulayan Konukman, halkın gelir düzeyinin ve çalışanların maaşlarındaki artışın belli olduğunu ifade ederek, “Öyle görünüyor ki iç talep kredi ile karşılanıyor. Kredili harcamanın da bir limiti var. Bu limit de doluyor. Önümüzdeki dönem açısından ümit verici bir durum yok” görüşünü savundu.

İTO: ATAK ZAMANI
Yılın ilk çeyrek büyümesi, iş dünyasında memnuniyetle karşılandı. İstanbul Ticaret Odası (İTO) Başkanı İbrahim Çağlar yaptığı açıklamada, inovatif fikrin özel sektörde, altyapının ise devlette olacağı bir katma değerli üretim atağı başlatmanın tam zamanı olduğunu belirterek, reel sektöre devlet ve özel sektörün birlikte el vereceği yeni bir yön bulmak zorunda olunduğunu kaydetti. İlk üç ayda gerçekleşen beklentilerin üzerindeki güçlü büyümenin cesaret verici olduğunu ifade eden Çağlar, şunları aktardı:

‘YATIRIM YAPMALIYIZ’
“Düşen faizler piyasaya yansıyınca oluşacak iyimser havayı, stratejik üretim yeteneğimizi artıracak reformlarla taçlandırabiliriz. Dünyada sadece Türkiye’de var diyebileceğimiz, ihracata yönelik marka ürünlere yatırım yapmamız lazım. Ekonomi Bakanımız Nihat Zeybekci, stratejik yatırımlarda dev ölçekli yeni sanayi şirketleri oluşturmak için benzeri görülmemiş teşvikler verileceğini işaret etti. İş dünyası olarak bu çalışmayı heyecanla bekliyoruz. İTO olarak biz de yenilikçiliğin ve girişimciliğin geliştirilmesi için Bilgiyi Ticarileştirme ve Araştırma Vakfımızla marka ürünler geliştirme noktasında bu çalışmalara destek vereceğiz.”

‘BÜYÜMEDE MANİPÜLASYON İHTİMALİ VAR’
Prof. Dr. Oğuz Oyan da TÜİK tarafından açıklanan büyüme rakamlarının gerçeği yansıtmadığını belirtti. TÜİK Başkanı’nın istifa etmesine dikkat çeken Oyan, kurumdan gelen bilgilerin ekonomik verilere ilişkin güveni sarstığını kaydederek şunları söyledi:
“Büyümeyi belirleyen verilerle TÜİK’in açıkladığı veriler birbirini tutmuyor.
Turizm, sanayi yatırımları, tarım, işsizlik, ihracat, ... verileri büyüme rakamları ile uyumlu değil. Bu da büyüme verilerinde manipülasyon ihtimalini gündeme getiriyor. İlk çeyrek için yüzde 4.8 büyümeyi haklı gösterecek bir durum yok. Ama bu yapılmışsa bir süre sonra açığa çıkacaktır. Gerçeği önümüzdeki günlerde göreceğiz.”
2008 yılında milli gelir hesaplamasının değiştirilmesiyle milli gelirin yüzde 30 arttığını hatırlatan Oyan, hükümetin ve TÜİK’in yine masa başı artış peşinde olduğunu ifade etti. Planlanan rezervasyonun gerçekleşmemesi durumunda Türkiye’nin ilk 20 büyük ekonomi arasında geriye düşeceğini kaydeden Oyan, şu anda bunu önlemek için çalışmalar yapıldığını bildirdi.

‘TÜRKİYE EN HIZLI BÜYÜYEN EKONOMİLERİN BAŞINDA’
Mehmet Şimşek büyüme rakamlarını değerlendirirken, Türkiye ekonomisinin güçlü büyüme performansını devam ettirdiğini öne sürdü.
Şimşek, “Bölgemizdeki jeopolitik gerginliklere, ticaret ortaklarımızda yaşanan sorunlara ve küresel ekonomideki zayıf seyre rağmen, Türkiye ekonomisi güçlü büyüme performansını devam ettirmektedir. 2016 yılı ilk çeyreğinde Türkiye Avrupa Birliği ve OECD ülkeleri arasında en hızlı büyüyen ekonomilerin başında gelmektedir” dedi.

DOLAR BAZINDA DİBE VURDU
Türkiye ekonomisinde dolar bazında yaşanan erime sürüyor. 2014 ve 2015 yıllarındaki düşüşler sonrası 700 milyar dolar seviyesine inen milli gelirdeki düşüş 2016’da da devam etti. Yılın ilk çeyreğinde dolar bazında milli gelir yüzde 6.3 küçülerek 169.4 milyar dolara geriledi. Bu tutar 2010’un ilk çeyreğinde görülen 160.1 milyar dolarlık çeyreklik bazdaki milli gelirden sonra en düşük seviye olarak kaydedildi.

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.