Tüketimle gelen dengesiz büyüme

Yüzde 4’lük büyümenin yüzde 66.5’i özel tüketimden kaynaklandı. Özel yatırımların katkısı 0.5 puanda kaldı. Milli gelir, TL bazında yüzde 4’lük artışa karşın dolar bazında yüzde 9.9 küçüldü

Tüketimle gelen dengesiz büyüme
01 Nisan 2016 Cuma 11:48

Recep Erçin
[email protected]

Türkiye ekonomisi 2015 yılında yüzde 4 büyüdü. TÜİK’in açıkladığı verilere göre ekonomi 2015’in son çeyreğinde yüzde 5.7’lik yüksek bir büyüme düzeyini yakaladı. Ekonomi ilk çeyrekte yüzde 2.5, ikinci çeyrekte yüzde 3.7 ve üçüncü çeyrekte de yüzde 3.9 büyümüştü. Böylece gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) 1 trilyon 953 milyar TL’ye ulaştı.

80 MİLYAR DOLAR ERİDİ
Ancak TL’nin 2015 yılında dolar karşısında değer kaybetmesi yüzünden dolar bazında GSYH yüzde 9.9 oranında küçüldü. 2014’te 799.3 milyar dolar olan GSYH, 2015’te 719.9 milyar dolara düştü. Kişi başına düşen milli gelirimiz de 10 bin 395 dolardan, 9 bin 261 dolara geriledi. Son bir yılda dolar bazında bin 134 dolar fakirleşmiş olduk. Kişi başına düşen milli gelirdeki azalma yüzde 11’i buldu.
Yüzde 4’lük büyümenin içeriğine baktığımızda, sabit fiyatlarla; hanehalklarının nihai tüketim harcamaları yüzde 4.5’lik artışla 87.4 milyar TL, devletin nihai tüketim harcamaları yüzde 6.7’lik artışla 14.9 milyar TL, gayri safi sabit sermaye oluşumu (yatırımlar) yüzde 3.6’lık artışla 30.9 milyar TL, mal ve hizmet ihracatı yüzde 0.8’lik azalışla 34 milyar TL, ithalat da yüzde 0.3’lük artışla 35.6 milyar TL olarak gerçekleşti.

OVP’NİN TAM TERSİ OLDU
Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM) yayımladığı notta, tüketimle gelen büyümeye dikkat çekti. BETAM’ın notunda, “Orta Vadeli Programda (OVP) ‘dengeli’ büyüme (özel tüketim ılımlı artarken net ihracatın büyümeye pozitif katkı yapması) beklenirken büyüme dengesiz oldu. Büyümeye en büyük katkıyı (3 yüzde puan) yüzde 4.5 artan özel tüketim sağladı. Büyümeye ikinci en büyük katkı kamu harcamalarından geldi. Yatırımlar dahil kamu harcamaları yüzde 7 arttı. Özel yatırım artışı ise yüzde 2.7 ( 0.5 yüzde puan) ile sınırlı kaldı. Buna karşılık net ihracatın katkısı negatif oldu; ihracat yüzde 0.8 gerilerken ithalat artışı yüzde 0.3 oldu’’ denildi.

‘SAĞLIKLI BÜYÜMEYİ HAK EDİYORUZ’
İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan, ‘‘Özellikle sanayimizin, yaşadığı sıkıntılara rağmen büyümeye son çeyrekte verdiği 2 puanlık katkının değerini ve 2015 performansına olumlu etkisini vurgulamak istiyorum’’ dedi. Bahçıvan, ekonomide konjonktürel nedenlerle de olsa hala iç talep ağırlıklı bir büyümenin söz konusu olduğunu ve bunun dış taleple daha çok desteklenmesi gerektiğini hatırlatarak, “2016 yılının nitelik ve kalite yönünden çok daha güçlü ve sağlıklı bir büyümeyi hak ettiğine inanıyorum” temennisinde bulundu.

DEVLET DESTEKLİ BÜYÜME
Büyümeye en büyük katkının hanehalkı ve kamu harcamalarından geldiğini ifade eden Alan Yatırım Menkul Değerler Araştırma Uzmanı Burçak Gezgin, ‘’2015 yılında büyümenin 3 puanlık kısmı, hanehalkı harcamalarından kaynaklandı. Diğer taraftan devlet harcamalarının da büyümeye katkısı 2015 yılında 0.76 puan seviyesinde oldu’’ dedi. Gezgin, “Her ne kadar küresel ekonomiler için olumlu geçmeyen bir yılda ivmelenerek büyümeyi sağlayıp yüzde 4 gibi bir rakam yakalamış olsak da, büyüme rakamlarının kalıcı olması için özellikle sanayi sektöründe ivmelenen bir büyümeye ihtiyacımız var. Aksi halde inşaat yatırımlarının olmadığı ve iç talebin zayıf olduğu yıllarda, sürdürülebilir bir büyüme yakalayamayabiliriz’’ uyarısı yaptı.
ALB Forex Araştırma Uzmanı Enver Erkan da, “İthalat ve ihracat tarafındaki seyir biraz olumlu gibi görünse de, buradaki iyileşme kur ve enerji fiyat seviyelerinden kaynaklanmaktadır. İthalattaki daralmanın da içerideki üretim ve dolayısıyla ihracat açısından da baskılayıcı etkisinin olduğunu görmek gerekmektedir’’ değerlendirmesinde bulundu.

HIZLI BÜYÜYENLER LİGİNDEYİZ
Kalkınma Bakanı Cevdet Yılmaz, büyüme verilerine ilişkin yaptığı açıklamada, “2015 yılında gerçekleşen yüzde 4’lük büyüme hızı Hindistan (yüzde 7.3), Çin (yüzde 6.8), Filipinler (yüzde 6), Pakistan (yüzde 4.2), Malezya (yüzde 4.7), Endonezya’dan (yüzde 4.7) sonra en yüksek büyüme hızıdır. Büyüme hızı avro alanında İrlanda (yüzde 4.8) ve Lüksemburg (yüzde 4.4) hariç en yüksek büyüme hızıdır (IMF tahmini)’’ bilgisini verdi.

İHRACAT SON ÇEYREKTE ARTIYA DÖNDÜ
Ekonomi Bakanı Mustafa Elitaş, 2015 yılında net ihracatın büyüme üzerinde; ilk çeyrekte eksi 1.43 puan, ikinci çeyrekte eksi 1.17 puan ve üçüncü çeyrekte ise çok küçük de olsa eksi 0.06 puan katkı verdiğini hatırlattı. 4. çeyrekte net ihracatın büyüme üzerinde pozitif katkı sunduğunu ifade eden Elitaş, “Bu dönem için net ihracatın büyümeye katkısı 1.32 puan olmuştur’’ dedi. TİM Başkanı Mehmet Büyükekşi de, “Dış ticaret açığımızda dişe dokunur bir gerileme var ama katkının pozitif olmasında özellikle mal ihracatında yaşanan reel artış belirleyici oldu’’ değerlendirmesinde bulundu.  

İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.