Adaletten nasibini almayanlar

İsteği son derece basitti, bir vatandaş olarak kendilerini devlet-dışı kişiler diye adlandıranların tersine, devletin olmadığı zamanı değil de bir zamanlar daha iyi olan bir devlet istiyordu

Adaletten nasibini almayanlar
04 Aralık 2015 Cuma 14:28

Evrim Buldan

300 yıl önce doğan Henry David Thoreau, kaleme aldığı sayfa sayısı az, etkisi inanılmaz “Sivil İtaatsizlik” yapıtıyla dünyayı dolaşmaya ve sarsmaya devam ediyor. Eser, Caner Turan çevirisi ve Nazım Onat’ın önsözüyle Say Yayınları etiketiyle yeniden okuruyla buluşuyor.
“Kedere bir övgü yazmak değil niyetim, sadece seher vaktinde tüneğinde dikilen bir horoz gibi kuvvetle ötmek ve komşularımı uyandırmak” diyerek yaşamı boyunca hiçbir zenginlik hırsına kapılmadı, Thoreau. Köleliği yeni bir bölgeye yaymayı amaçlayan Meksika Savaşı’na karşı çıkarak başlattığı eylem insan haklarından çevreye her alanda ve dünyanın her noktasında filizlendi.
“En iyi devlet en az yöneten devlettir” sloganı ile başlayan yapıtında Thoreau, insanlığı at gözlüğünden kurtulmaya çağırıyor. Ona göre insanların arzularını yerine getirmek için seçtiği yegâne biçim olan devlet, halkla her ne kadar birlikte yaşasa da kötüye kullanılmaya ve saptırılmaya eğilimlidir.
Thoreau uzun yıllar modern hayattan kaçtı. Walden Gölü kıyısında bir kulübede yaşadı. Kalabalıklar arasında yalnız kalmaktansa, yalnızlık içinde çoğaldı. Çünkü onun düşüncesine göre; insanlıktan çok ticaretle, tarımla, gündelik yaşamın meşgaleleriyle uğraşarak bir iktidarın işleyiş çarkına kendini kaptırmış olanlar, kölelik düzeninin hükümranlığını sağlayan esas düşmanlardır ve bu düşmanlar uzaktan gelmemiş, yanı başımızda hatta bizzat içimizde bulunmaktadırlar. Yanı başımızdaki, içimizdeki düşman olmasa uzaktakiler hiçbir şey yapamaz.
İnsanınkine benzer, onun yansıması olan toplumun içindeki düşmana karşı koymanın pratik bir yolunu gösterdi. Bir Amerikan hükümetiyle veya onun temsilcisiyle, devlet hükümetiyle yılda bir kez doğrudan yüz yüze vergi toplayıcısı aracılığıyla görüşmekten, devletin onu sadece vergi almak için tanımasından rahatsızlık duyan Thoreau, ödeyeceği her kuruşun kurşuna dönüşeceğinden endişelenerek vergi ödemeyi reddetti. Hapse atıldı. Vergisini yakını ödeyince serbest bırakıldı ama yine de rahat değildi. Herhangi bir kişiyle veya ulusla kavga etmek istemiyordu. İnce eleyip sık dokumak, ince farklar oluşturmak veya kendini komşularından daha iyi biri saymak istemiyordu. Daha ziyade kanunlara uymak için bir özür arıyordu. Kanunlara uymaya hazırdı…
Bireyin varlığına dikkat çeken Throeau’ya göre; devlet, tüm gücünü ve otoritesini aldığı ve ona göre davrandığı bireyi daha yüksek ve bağımsız bir güç olarak tanıyana kadar gerçekten de özgür ve aydınlanmış bir devlet olmayacak. En azından tüm insanlara adil olabilen, bireye bir komşu olarak saygılı davranan bir devlet olana kadar.

“SİVİL İTAATSİZLİK”İN MANİFESTOSU
Tolstoy’un “savaş ve şiddet karşıtlığı”, Gandhi’nin “Pasif Direniş”i, Martin Luther King’in “yürüyüş”ü,... Thoreau’nun bir hayranı da düşüncelerinin ve siyasal tutumunun bedelini hayatıyla ödeyen ABD Başkanı John F. Kennedy’ydi.
Zihinlere kazınmak istenen şiddet ile uzaktan yakından ilgisi olamayan anarşiye de yakın değildi. Emma Goldman’ın “En büyük Amerikan anarşisti” diye tanımladığı Thoreau devletin bütünüyle yok edilmesinden yana değildi. İsteği son derece basitti, bir vatandaş olarak kendilerini devlet-dışı kişiler diye adlandıranların tersine, devletin olmadığı zamanı değil de bir zamanlar daha iyi olan bir devlet istiyordu. Thoreau’ya göre vicdanlı insanların bir araya geldiği bir kurum vicdanı olan bir kurumdur, yasa hiçbir zaman daha adil yapmamıştır ve duydukları saygıyla birlikte ona hep uyum göstermeleri adaletten nasibini almayan failler yaratmıştır.
Yapıtında Türkiye de yer buluyor Thoreau’nun: “Bir kişi her açıdan Türk devleti için iyi bir özne olacaksa Türkiye’de bile zenginleşebilir. Konfüçyüs’ün dediği gibi “şayet bir devlet aklın ilkeleriyle yönetilirse, yoksulluk ve sefalet birer utanç kaynağı haline gelir eğer bir devlet aklın ilkleriyle yönetilmezse, zenginlik ve onur birer utanç kaynağıdır.” 

Sivil İtaatsizlik
Henry David Thoreau
Çev: Caner Turan
Say Yayınları 
88 s.


İlgili Galeriler
Yorum Ekle
İsim
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.